Kinder Stamceltransplantatie

Stamceltransplantatie (ook wel beenmergtransplantatie genoemd) is een intensieve en complexe behandeling waarbij stamcellen afkomstig uit bloed, beenmerg of navelstrengbloed van een gezonde donor, worden toegediend aan een zieke patiënt. 

Twee expertise centra
Jaarlijks wordt er een beperkt aantal stamceltransplantaties bij kinderen uitgevoerd in Nederland. Het uitvoeren van een stamceltransplantatie bij kinderen vereist veel expertise. Daarom is deze complexe zorg geconcentreerd in twee expertise centra; één in het Leids Universitair Medisch Centrum/Willem-Alexander Kinderziekenhuis te Leiden en één in Utrecht. Het centrum in Utrecht is een gezamenlijk programma van het Wilhelmina Kinderziekenhuis en het Prinses Máxima Centrum en dit centrum bevindt zich in het gebouw van het Prinses Máxima Centrum. Beide centra zijn geaccrediteerd door JACIE, het Europese Keuringsinstituut.
Het stamceltransplantatie centrum voor kinderen in Leiden heeft zich gespecialiseerd in de behandeling van kinderen met aangeboren afweerstoornissen, thalassemie en sikkelcelziekte. In het stamceltransplantatie centrum in Utrecht vinden met name transplantaties plaats voor kinderen met kanker (leukemie, lymfomen) en stofwisselingsziekten.

Eén landelijk platform
De kindertransplantatie artsen van Leiden en Utrecht werken nauw samen en we hebben daarom één landelijk platform opgericht. In dit landelijke platform stamceltransplantatie voor kinderen, ontmoeten de kindertransplantatie artsen van Leiden en Utrecht elkaar maandelijks. Ze bespreken dan met elkaar alle kinderen met een mogelijke indicatie voor stamceltransplantatie. In dit overleg wordt vastgesteld op welke locatie de stamceltransplantatie voor een kind het beste kan worden uitgevoerd uitgaande van de hierboven genoemde expertise. Het platform biedt ook ruimte aan verwijzend kinderartsen om te sparren over de mogelijke voor- en nadelen van een stamceltransplantatie traject voor een specifieke patiënt. Er wordt ook gebruik gemaakt van elkaars expertise om ingewikkelde complicaties bij patiënten te bespreken. Binnen het platform worden gezamenlijk de belangrijkste resultaten en uitkomsten besproken van de programma’s in Utrecht en Leiden. Zo kunnen we voortdurend van elkaar leren en verbeteren.

Onderzoek
Binnen het platform doen we gezamenlijk onderzoek op gebied van stamceltransplantatie. Zo hebben we afgelopen jaren gezamenlijk gepubliceerd over het monitoren van medicatie die tijdens de conditionering wordt gebruikt (o.a. busulfan en ATG), waardoor we deze medicamenten steeds beter en op maat kunnen toedienen. Gezamenlijk participeren we in internationale gremia, waar onderzoek en behandeling rond stamceltransplantatie bij kinderen een belangrijke rol speelt (EBMT, ESID, IBFM, EWOG, CIBMTR).

Onderwijs Op het gebied van onderwijs en opleiding weten de centra elkaar te vinden als het gaat om lokale en nationale bijscholing. Gezamenlijk hebben we afgelopen jaar een hoofdstuk geschreven in het handboek kinderoncologie voor verpleegkundigen en een review over stamceltransplantatie in het tijdschrift Praktische Pediatrie. Daarnaast zien wij in de toekomst kansen voor het gezamenlijk opleiden en uitwisselen van kinderartsen in ople iding tot transplantatie arts.

Wilt u meer weten over de organisatie van stamceltransplantaties voor kinderen in Nederland, neem dan contact op met het stamceltransplantatie centrum in Utrecht of Leiden. 

Stamceltransplantatie bij kinderen

Kinderen die met stamceltransplantatie behandeld worden, hebben meestal een ernstige, levensbedreigende ziekte van het bloed- of afweersysteem. Het gaat daarbij om aangeboren vormen van bloedarmoede (bijv. thalassemie), beenmerg dat niet goed werkt (bijv. aplastische anemie), ernstige afweerstoornissen of vormen van leukemie die niet goed te behandelen zijn met uitsluitend chemotherapie. Met stamceltransplantatie kunnen deze ziekten vaak met succes worden behandeld. Stamceltransplantatie bij kinderen is een zeer specialistische behandeling die sinds 1968 in Leiden wordt uitgevoerd en binnen Nederland uitsluitend in Leiden en Utrecht mogelijk is. Kinderen worden vanuit het hele land door hun eigen kinderarts naar Leiden verwezen voor deze procedure.

Meer informatie over stamceltransplantatie is te vinden in het patiënten informatie dossier of u kunt contact opnemen met onze stamceltransplantatie coördinator (071-5266699).

Behandeling en vervolg van de stamceltransplantatie

Voor het uitvoeren van een stamceltransplantatie worden kinderen meerdere weken opgenomen. Na een korte en intensieve behandeling met chemotherapie worden de nieuwe donor stamcellen via een infuus toegediend. Na afronding van de opname worden de kinderen intensief gevolgd op de polikliniek. Tijdens de opname en de poliklinische controles worden de kinderen en ouders begeleid door een multidisciplinair team.

Herstel afweersysteem

Het herstel van het nieuwe bloed- en afweersysteem neemt meerdere maanden in beslag, en ook tijdens de poliklinische periode is het voor langere tijd nodig om medicijnen in te nemen. Tijdens de polikliniekbezoeken wordt zorgvuldig bekeken hoe het herstel in de thuissituatie verloopt. Als het herstel van het afweersysteem goed verloopt en er geen ernstige bijwerkingen (meer) zijn van de transplantatie, wordt in overleg met kind en ouders, bekeken of een deel van de controles dichter bij huis kan plaatsvinden. Vanaf twee jaar na de transplantatie worden de kinderen jaarlijks ook op onze polikliniek late effecten gevolgd.