Kenniscafé Ontbijtproject en GRZ Zorgpaden

Op woensdag 11 april jl. organiseerde de wetenschappelijke onderzoekscommissie (WOC) van Argos Zorggroep en het Universitair Netwerk voor de Care sector (UNC-ZH) een Kenniscafé in DrieMaasStede. Tijdens dit Kenniscafé was Rosier Hoogelander, student Geneeskunde, te gast om te vertellen over het Ontbijtproject. Gastsprekers Martine Bochove, specialist Ouderengeneeskunde bij Argos Zorggroep en Arjan Lansbergen, Master geriatrie fysiotherapeut bij dezelfde organisatie, deelden hun kennis over het zorgpad binnen de GRZ in Marnix Revalidatiecentrum voor ouderen. In dit verslag lees je een samenvatting van de informatie die is gedeeld tijdens het Kenniscafé.

Het Ontbijtproject: een goed begin van de dag!

Welke invloed heeft het ontbijtmoment op de rest van de dag in het welbevinden en de voedselinname van bewoners? Dit was de startvraag waarmee binnen Argos Zorggroep Het Ontbijtproject: 'een goed begin van de dag’ werd gestart. Student Geneeskunde Rosier Hoogelander vertelde over de uitkomsten en aanbevelingen.

Positieve trends

“Ondanks dat wij met de opgehaalde onderzoeksresultaten geen hard wetenschappelijk bewijs kunnen overleggen, zijn er zeker een aantal positieve trends die wij hebben waargenomen. Zo zagen wij meer interactie tussen bewoners en medewerkers tijdens het ontbijtmoment en was er minder sprake van passief en teruggetrokken gedrag. Er bleek een trend te zijn naar meer positieve gedragingen, ook gedurende de rest van de dag. Er was gedurende het project een positieve trend in de afname van het gebruik van psychofarmaca en wij zagen minder verschijnselen van ondervoeding. 

Dementia Care Mapping (DCM)

Om deze trends in kaart te kunnen brengen, hebben wij gebruik gemaakt van Dementia Care Mapping (DCM). Deze methode is op uitvoerbaarheid, bruikbaarheid en aanwendbaarheid geschikt om de associatie te onderzoeken tussen een gestructureerde ontbijtinterventie en de kwaliteit van leven bij verpleeghuisbewoners met dementie.” DCM is arbeidsintensief. Per bewoner wordt er zo’n zes uur aan observatie besteed. Deze observaties leveren echter vaak ook extra informatie op. Zo vertelt een medewerker van Argos Zorggroep: “Tijdens de observatie zag ik dat één van mijn collega’s eerst een puzzel maakte met de bewoner. Doordat de bewoner hierdoor meer alert was, ging hij vervolgens zelfstandig aan zijn maaltijd beginnen. Dit soort observaties geef ik na afloop meteen terug. Als elke medewerker hiervan weet, kan dit helpen om deze bewoner op een alerte manier van zijn maaltijd te laten genieten.” 

Zorgpaden

Martine Bochove en Arjan Lansbergen vertelden over het functiegerichte zorgpad dat Argos Zorggroep heeft ontwikkeld binnen Marnix voor de GRZ cliënten. Martine opende haar presentatie met een uitleg waarom er binnen Argos Zorggroep is gekozen voor functionele revalidatie en geen ziekte specifieke revalidatie. Een van de belangrijke conclusies is dat de ziekte specifieke doelen niet de doelen van de cliënt, graag aandacht hiervoor in het gehele stuk zijn. De doelen van de patiënt staan voorop en dat vereist maatwerk.

Functiegericht revalideren

Functiegericht revalideren houdt in dat de behandeling zich richt op behoud en verbeteren van specifieke functies zodat de cliënt bepaalde activiteiten (weer) kan (blijven) uitvoeren. Als voorbeeld benoemde Martine het doel ‘13 treden traplopen na collum (bij hemiparese)’. Dit vereist kracht- en balanstraining. Een ander voorbeeld is zelfstandig transfers kunnen maken na een dubbelzijdige onderbeen amputatie. Dit vereist weer heel andere revalidatie en training, namelijk armkrachttraining bij de fysiotherapie en hulpmiddelen training bij de ergotherapie. De COPM is één van de belangrijke meetinstrumenten die wordt afgenomen bij GRZ-cliënten en de uitkomst ervan staat centraal binnen het zorgpad. De COPM wordt afgenomen door de ergotherapeuten en heeft twee doelen, namelijk het identificeren van de belangrijkste problemen die de cliënt ervaart en het meten van veranderingen in het beeld dat de cliënt heeft van zijn handelen gedurende het behandelprocesproces.

Zorgpad: fasen, logistiek en verantwoordelijkheden

Het zorgpad bestaat uit vier fasen. 

  • Fase 1: Aanmelden + triage
    • In kaart brengen van stemming, cognitie, ADL, BDL, persoonlijkheid, huisvesting, systeem, conditie, kracht, etc. 
    • Plannen behandelingen. 
  • Fase 2: Opname
    • Transferobservatie FT, evt hulpmiddelen inzetten ET
    • Verpleegkundige intake (voeding, mictie, wonden, etc.)
    • Opname door SO/VS/basisarts en 
    • Medicatie check
    • Concept behandelplan door ZOCO met thema’s uit triage
    • Agenda voor patiënt (COPM afspraak, welkomst bijeenkomst, overige behandelafspraken
    • Plannen revalidatie gesprek samen met 1e contactpersoon 
  • Fase 3: Behandelfase
    • COPM
    • Intake fysiotherapie met specifieke meetinstrumenten + behandeling
    • Start behandeling door behandelaren
    • Start evalueren in spreekuur, medicatie review
  • Fase 4: Ontslag
    • Overdracht naar HA
    • Hulpmiddelen / aanpassingen thuis
    • Eventueel poliklinische behandeling, casemanager en/of thuiszorg
    • Medicatie
    • Senioren welzijn

MDO’s

MDO’s zijn multidisciplinaire overleggen. Tijdens deze overleggen worden thema’s geëvalueerd, afgesloten of toegevoegd. Ook de VOD en de indicatie worden geëvalueerd. Tijdens een MDo wordt direct de datum voor het volgende MDO vastgesteld. Bevindingen worden gerapporteerd aan de ZOCO. 

Zorgpad fase 3: Behandeling

Fysiotherapeut Arjan van Lansbergen nam ons tijdens het Kenniscafé mee in zijn verdieping 

op de derde fase; behandeling. Hoe de behandelfase precies ingericht is, belichtte Arjan aan de hand van een voorbeeld casus van een cliënt met status na Collum# en de nevendiagnose: COPD en hartfalen. De intake bij de fysiotherapie start wanneer de nodige voorkennis bekend is, zoals de Point-overdracht uit het ziekenhuis, de triage -thema’s (bijvoorbeeld: mobiliteit & conditie), de transferbeoordeling en de COPM. De COPM-uitkomsten staan vanaf het eerste moment centraal. De GRZ-cliënt kan bijvoorbeeld de volgende problemen aangeven tijdens de COPM: 

1. Zelfstandig transfers maken t.b.v. de ADL

2. 13 treden trap lopen

Hierbij is aandacht voor de nevendiagnose(s) van de patiënt, in dit geval COPD en hartfalen. 

Observatie

Tijdens de tweede dag vindt de intake plaats waarin een aantal conclusies worden getrokken:

• Welke functies zijn nodig zijn voor het behalen van de hulpvraag (COPM-doelen)

• Voorlopige prognose t.a.v. de doelen (rekening houdend met de complexiteit)

• Voorstel behandelinzet per thema (aan de hand van wetenschappelijke evidentie)

Behandeling en meetinstrumenten

Behandeling kan plaatsvinden in verschillende vormen, zoals individuele therapie, groepstraining met een individueel opbouwend schema of zelfstandig oefenen op afdeling 

(huiswerkoefeningen, beweegrecepten, mantelzorg). Tijdens de behandeling worden verschillende meetinstrumenten ingezet om het startpunt en de voortgang te bepalen, zoals:

• Spierkracht: Chair stand test / hand knijp kracht 

• Uithoudingsvermogen: 6 minuten wandeltest 

• Balans: Timed up and go / berg balans test

• Zelfstandigheid bij transfers: Elderly mobility scale

Evalueren en bijstellen

Tijdens de wekelijkse MDO’s wordt de status van de cliënt teruggekoppeld aan de hand van de vraag ‘Worden de doelen (COPM) behaald?’. Dit wordt bepaald aan de hand van het klinisch beeld en de meetgegevens. Indien nodig wordt de prognose bijgesteld. 

Voordelen van dit zorgpad

Dit zorgpad kent volgens Arjan verschillende voordelen. Zo is het zorgpad patiëntgericht en staat de hulpvraag centraal. Het zorgpad stelt de behandelaren in staat om maatwerk te bieden, omdat zij rekening kunnen houden met de complexiteit binnen de gezondheidsproblematiek i.c.m. de hulpvraag van de GRZ-cliënten . Daarnaast nodigt het zorgpad behandelaren uit om klinisch te redeneren en interdisciplinair te overleggen. Ook worden behandelaren uitgedaagd om hun therapie effectief en doelmatig vorm te geven binnen de kaders van de indicatiestelling (in te zetten behandeluren).

We kijken terug op een geslaagd Kenniscafé waar wederom veel belangstelling voor was. Wil jij ook eens een Kenniscafé bijwonen? Houd dan de aankondigingen op deze website in de gaten.