Blog: De rol van verpleegkundigen bij proactieve zorgplanning

Evidence based practice is in de praktijk voornamelijk gericht op het vinden van het best beschikbare bewijsmateriaal, gevolgd door het toevoegen van klinische expertise van de zorgprofessional. Minstens zo belangrijk is het toevoegen van de wensen en voorkeuren van de patiënt. Hoe bevorderen we dat?

We kennen verschillende manieren om het patiënten-perspectief te betrekken, zoals bij samen beslissen (shared decision making) en proactieve zorgplanning (advance care planning). Samen beslissen, gebaseerd op informeren en verkennen van voorkeuren voor opties, vergroot de regie van de patiënt bij het nemen van beslissingen.

Samen beslissen heeft binnen proactieve zorgplanning een grote rol. Proactieve zorgplanning betekent samen vooruitdenken over zaken met betrekking tot de toekomstige zorg op basis van wensen van de patiënt. Een goede voorbereiding op wat komen gaat geeft rust voor de zorgverlener, patiënt én naaste(n). COVID-19 heeft dit laten zien: weten wat de volgende stappen zijn in de zorg, draagt bij aan het leveren van goede zorg en het verbeteren van de kwaliteit van leven van de patiënt.

Die medische insteek van proactieve zorgplanning ligt vaak dicht bij de zorgverlener. En bij acute situaties tijdens een pandemie is dat wel zo praktisch. Maar het kan ook anders. Meer proactief en beter aansluitend bij de patiënt en diens naaste(n). Dan liggen vraagstukken niet alleen op het medisch terrein en kunnen ze ook psychosociaal gekleurd zijn. Wie zou die vraagstukken kunnen oppakken? Verpleegkundigen en verzorgenden staan dicht bij de patiënt en diens naaste(n). Zij zijn vaak de ogen en oren van de patiënt en begrijpen door het nauwe contact diens context.

Het patiëntenperspectief versterken kan dus door verpleegkundigen te betrekken in samen beslissen en proactieve zorgplanning. Dit betekent niet dat de verpleegkundige taken van de arts overneemt. Dit kan juist heel efficiënt naast elkaar bestaan, waarin beide professionals binnen het eigen domein blijven acteren. Waar een arts zich focust op het medisch domein, kan een verpleegkundige zich richten op vraagstukken binnen het eigen domein, in het bredere zorgnetwerk rondom de patiënt inclusief het psychosociale domein. Vervolgens kunnen de verschillende domeinen bij elkaar komen door interdisciplinaire samenwerking, ten goede van de kwaliteit van zorg én de kwaliteit van leven van de patiënt. In verpleeghuizen wordt dit model momenteel onderzocht in de Europese mySupport studie: proactieve zorgplanning met getrainde verzorgenden in de lead. Het blijkt daarbij dat het belangrijk is om de patiënt en naaste(n) toe te rusten om dit gesprek te kunnen voeren. Dit kan met een gesprekshulp met daarin opgenomen voorbeeldvragen. Uit ander nieuw onderzoek blijkt dat zorgverleners zich zorgen maken dat zij deze vragen niet kunnen beantwoorden.

De ontwikkeling van Academische Verpleegkunde in het LUMC biedt kansen om proactieve zorgplanning en samen beslissen binnen en samen met de verpleegkundige beroepsgroep te implementeren en onderzoeken. Het vraagt leiderschap van verpleegkundigen om deze rol op te pakken en eigenaarschap te tonen.

Kortom, werk aan de winkel voor alle partijen - patiënt, naaste(n), verpleegkundige en arts - om samen beslissen en proactieve zorgplanning ingang te doen vinden in de dagelijkse praktijk!

Hilda Mekelenkamp, Anja Brunsveld en Jenny van der Steen


In juni werd een gesprek over advanced care planning opgenomen in LUMC Live. Bekijk deze hier: