Spondyloarthritis onderzoek

Spondyloartritis (SpA) is een verzamelnaam voor een groep van reumatische ziekten die worden gekenmerkt door ontsteking van de wervelkolom en de sacro-iliacale (SI) gewrichten. Dit uit zich vaak in pijn en/of stijfheid van (onder)rug en/of nek. De ziekte van Bechterew (Ankyloserende Spondylitis; AS) is de meest uitgesproken variant van SpA, waarbij sacroiliitis (ontsteking van de SI-gewrichten) wordt vastgesteld op röntgenfoto’s. Dit kan resulteren in een volledige verbening van de wervelkolom bij een deel van de patiënten. Maar SpA kan ook vóórkomen zonder dat er sacroiliitis op de röntgenfoto’s te zien is. Verder kan SpA gepaard gaan met ontsteking van perifere gewrichten (bijvoorbeeld de knieën en enkels) en pezen (bijvoorbeeld de achillespees), en komen aandoeningen van de ogen, huid, en/of darmen in verschillende mate voor. Afhankelijk van de locatie van de klachten wordt er gesproken van axiale en perifere SpA. Bij axiale SpA staan rugpijn en ontstekingen van de SI-gewrichten op de voorgrond, terwijl bij perifere SpA de ontstekingen van perifere gewrichten en pezen op de voorgrond staan.

Goede Nederlandse gegevens over het vóórkomen (de prevalentie) van SpA ontbreken, evenals cijfers over de verhouding tussen axiale en perifere SpA. SpA openbaart zich in principe voor het 45e levensjaar, de klachten beginnen vaak al tussen het 20e en 30e jaar. Lange tijd is gedacht dat de ziekte van Bechterew een ziekte is van jongvolwassen mannen. De aandoening komt echter ook bij vrouwen in ongeveer dezelfde frequentie voor. Een van de redenen dat het minder vaak bij vrouwen vastgesteld was is dat gedacht werd dat het vooral een mannenziekte was. Bovendien hebben vrouwen vaker een minder ernstig beloop, waardoor SpA ook niet altijd wordt herkend. In elk geval blijkt uit onderzoek onder patiënten met axiale en perifere SpA dat de prevalentie bij vrouwen even hoog is als bij mannen.

SpA wordt momenteel behandeld met ontstekingsremmende middelen (NSAIDs) en bewegingstherapie. Daarnaast bestaan er sinds kort effectieve geneesmiddelen (de TNF-blokkerende medicijnen), waarmee de klachten ook goed bestreden kunnen worden. Helaas is de oorzaak van ontsteking bij SpA is nog niet duidelijk. Wel bestaat er een associatie tussen de ziekte van Bechterew en de genetische factor HLA-B27. Maar er bestaan nog talloze vragen over SpA. Een groot internationaal netwerk geïnteresseerd in onderzoek naar SpA is de ASAS (Assessment of SpondyloArthritis international Society) waar Prof. van der Heijde sinds de oprichting in 1995 tot 2012 de voorzitter van is geweest.  

Met behulp van patiëntengegevens wordt geprobeerd antwoorden te vinden op onbeantwoorde vragen. De patiëntengegevens worden verzameld in studies. Momenteel lopen er twee beschrijvende (observationele) studies op de polikliniek reumatologie van het LUMC:
- SPACE
- SIAS

Naast deze twee observationele studies lopen er ook verschillende studies naar het effect van medicijnen (trials) op de reumatologie afdeling. Er wordt hierin volop onderzoek gedaan naar andere groepen geneesmiddelen die (mogelijk) effectief zijn voor patiënten met SpA. Op de polikliniek reumatologie van het LUMC volgen verschillende trials elkaar op. De reumatoloog zal bepalen of een patiënt in aanmerking komt om deel te nemen aan een trial.

Project management: Prof.Dr. D.M.F.M. van der Heijde

Contactpersoon: Dr. F.A. van Gaalen