Auto-antistoffen en cellulaire afweer

RA wordt ondermeer gekenmerkt als een auto-immuunziekte door de aanwezigheid van antistoffen die lichaamseigen eiwitten herkennen (auto-antistoffen). De meest specifieke en gevoelige auto-antistoffen die in RA patiënten gevonden zijn, herkennen gecitrullineerde eiwitten. Deze auto-antistoffen kunnen al gedetecteerd worden in patiënten met gewrichtsklachten jaren voordat er een definitieve RA diagnose wordt vastgesteld. De aanwezigheid van de auto-antistoffen tegen gecitrullineerde eiwitten verhoogt in patiënten met gewrichtsklachten de kans op de ontwikkeling van RA aanzienlijk, terwijl bij gediagnosticeerde RA patiënten de aanwezigheid van deze auto-antistoffen een meer agressief karakter van de ziekte voorspelt. Citrullinatie is een proces waarbij eiwitten kleine veranderingen ondergaan (post-translationele modificatie). Ook in gezonde mensen vindt citrullinatie plaats, maar blijkbaar worden auto-antistoffen die gericht zijn tegen citrullineerde eiwitten alleen gevormd bij RA patiënten. Kort geleden heeft onze groep nog een andere RA-specifieke auto-antistof ontdekt, die ook gericht is tegen post-translationeel gemodificeerde eiwitten. Deze auto-antistof herkent “gecarbamyleerde” eiwitten. Net als citrullinatie is carbamylatie een post-translationele modificatie die onder normale omstandigheden voorkomt. Toch vormt slechts in een deel van de mensen, en met name RA-patienten, auto-antistoffen tegen eiwitten met deze modificaties. Het is dus van essentieel belang om te begrijpen waarom mensen antistoffen ontwikkelen die gericht zijn tegen dergelijke eiwitmodificaties die onder normale condities ook plaatsvinden. In onze groep proberen we de moleculaire kenmerken van de RA-specifieke antistoffen, en de daarmee gepaard gaande activatie van afweercellen, te ontrafelen. Daarnaast wordt er ook veel onderzoek verricht naar de “pathologische capaciteit” van de anti-citrulinatie en anti-carbamylatie auto-antistoffen, om te achterhalen wat de consequenties van de aanwezigheid van deze auto-antistoffen op het ziekteverloop van RA zijn.