Complexe prothesiologie

(Complexe) prothesiologie

Er worden jaarlijks vele duizenden gewricht vervangende ingrepen uitgevoerd  in Nederland. De meest voorkomende oorzaak die uiteindelijk leidt tot een gewrichtsvervanging is slijtage (primaire artrose) van het gewricht. Andere minder bekende oorzaken zijn oa. aangeboren of verworven afwijkingen, slijtage van het gewricht na een breuk of bij ziektes zoals reumatoïde artritis of hemofilie (secundaire artrose). Protheses kunnen ook worden ook toegepast bij de behandeling van tumoren. 

De orthopedisch chirurgen in het LUMC zijn gespecialiseerd in het uitvoeren van gewricht vervangende ingrepen aan de heup, knie, schouder, elleboog of pols, ook  bij patiënten met een uitgebreide medische voorgeschiedenis. 

Daarnaast is men gespecialiseerd in het behandelen van patiënten die een probleem hebben met een reeds geplaatste prothese. Hierbij kan gedacht worden aan een  infectie, het uit de kom schieten, een verkeerde stand van de prothese, loslating of andere onbegrepen pijnklachten bij een prothese. Door samenwerking met veel andere specialisten (o.a. infectieartsen, radiologen, microbiologen, fysiotherapeuten) is er veel kennis in het onderzoek, het stellen van een diagnose en het  behandelen van problemen bij prothesen.

Primaire artrose

Onder primaire artrose van een gewricht wordt verstaan dat er geen evidente oorzaak aan te wijzen is voor het artrotische proces. Dit is de meest voorkomende oorzaak van gewrichtsklachten die leiden tot een vervanging in de vorm van een prothese. De knie en heup zijn het vaakst aangedaan en over het algemeen zijn patiënten met een primaire artrose wat ouder. In het LUMC worden deze gewrichtsvervangingen uitgevoerd, veelal bij patiënten die in een ander ziekenhuis niet behandeld kunnen worden vanwege een uitgebreide en/of complexe medische voorgeschiedenis.

Secundaire artrose

Als er een onderliggende oorzaak kan worden aangewezen voor het proces van slijtage van een gewricht, kan er worden gesproken over een secundaire artrose. Aangeboren of (op kinderleeftijd) verworven afwijkingen aan het steun en bewegingsstelsel kunnen leiden tot versnelde slijtage van een gewricht. Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld de ziekte van Perthes of congenitale heupdysplasie. Ook na een breuk rondom een gewricht kan een versnelde slijtage of pijnklachten ontstaan, welke met een prothese kan worden behandeld. Met name na breuken van de heup kom, de hals van de heup of breuken rondom de knie en enkel kunnen de oorzaak zijn van versnelde slijtage en pijn. Ziektes zoals reumatoïde artritis of hemofilie kunnen ook leiden tot een versnelde artrose van een gewricht, waarvoor een gewrichtsprothese vaak een goede uitkomst is. Door de vaak fors veranderde anatomie van het gewricht bij bovengenoemde aandoeningen is het plaatsen van een prothese bij deze patiëntenpopulatie veelal complex, en worden deze patiënten dan ook vaak doorverwezen naar en behandeld door de orthopaedisch chirurgen in het LUMC.

Prothese bij een tumor

De behandeling van een goed of waadaardige tumor in of rondom een gewricht moet in bepaalde gevallen worden gecombineerd met het plaatsen van een prothese. Dit kan een “normale”  prothese zijn, of een specifieke “tumor” of “mega” prothese. Afhankelijk van locatie, leeftijd, soort tumor, andere behandelingen zoals bestralingen en chemotherapie etc. wordt er gekozen voor de meest optimale vorm van prothesiologie. Het LUMC is het grootste centrum in Nederland op het gebied van de behandeling van tumoren van het bot en er is daarom een zeer uitgebreide ervaring met de behandeling van deze patiëntenpopulatie. In het LUMC zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de behandeling van bottumoren zoals operaties met behulp van computer navigatie, 3D geprinte implantaten en nieuwe fixatiemogelijkheden zoals carbon en cement.

Problemen bij reeds geplaatste protheses

Het plaatsen van een gewrichtsprothese is heel vaak een zeer goede behandeling tegen pijn, het verbeteren van de beweging van het gewricht en het verbeteren van de algemene kwaliteit van leven. Wanneer er echter toch problemen ontstaan met een prothese, kunnen deze veel pijnklachten en/of invaliditeit veroorzaken. Soms is de oorzaak eenduidig, maar in veel gevallen is de oorzaak minder voor de hand liggend. 

De meest voorkomende oorzaken zijn: 

Prothese infecties
Het LUMC is het grootste centrum van Nederland op het gebied van de behandeling van prothese gerelateerde infecties. Ga naar http://www.protheseinfectie.nl/ voor meer informatie over prothese infecties en de behandeling hiervan, zoals deze in het LUMC plaatsvindt.

Dislocatie of instabiliteit van een prothese
Wanneer een heupprothese veelvuldig uit de kom schiet, of er een duidelijke instabiliteit bestaat van een totale knie prothese, is een hersteloperatie soms noodzakelijk om deze klachten te verhelpen. De orthopaedisch chirurgen in het LUMC zijn gespecialiseerd in het verhelpen van deze problemen. In geselecteerde gevallen zal een revisieoperatie van het gewricht noodzakelijk zijn.

Loslating van een prothese
Wanneer een prothese al lang geleden geplaatst is, is er een kans dat de prothese uiteindelijk los komt te zitten. De verankering van een prothese kan, meestal door slijtage van de componenten door de jaren heen, verslechteren of zelfs helemaal falen. Dit resulteert in klikkende of verschietende klachten, pijn, instabiliteit en botverlies rondom de prothese. Herstel operaties zijn vaak complex en worden door de orthopedisch chirurgen in het LUMC op verschillende manieren toegepast. Zo worden er reeds bestaande technieken toegepast en is er  veel ontwikkeling op het gebied van 3D geprinte heup en knie revisie implantaten. 

Onbegrepen pijnklachten na een prothese  
Wanneer er na het plaatsen van een prothese onbegrepen pijnklachten blijven bestaan of in de loop van de jaren ontstaan, kunnen de orthopaedisch chirurgen in het LUMC een rol spelen in het vaststellen van de oorzaak en de behandeling van de klachten. Om tot een goede diagnose en behandelplan te kunnen komen is het van groots belang dat alle beschikbare informatie van de huidige prothese, voorgaande operaties, behandelingen en onderzoeken beschikbaar zijn ten tijde van het bezoek aan de polikliniek Orthopaedie.