Prostaatkanker

Behandeling

Als bij u prostaatkanker is vastgesteld, dan zoeken wij voor u naar een behandeling op maat. Artsen met verschillende specialisaties werken samen om zo tot een optimaal behandelplan te komen. Behandelkeuzes maken we altijd in overleg met u, ook omdat de behandeling ingrijpend kan zijn.

Overleg tussen patiënt en arts                

Welke behandeling voor u het beste is hangt af van de aard en het stadium van de ziekte. Uw leeftijd en conditie spelen ook een rol. Uw uroloog en radiotherapeut bespreken samen met u, eventueel na overleg met een medisch oncoloog, wat voor u de meest geschikte behandeling is. Dit gebeurt tijdens een speciaal spreekuur op het LUMC Prostaatcentrum. U krijgt altijd inzicht in de afwegingen die bij de behandelkeuze een rol spelen. 

Welke behandelingen zijn er?

Er zijn verschillende manieren waarop we prostaatkanker kunnen bestrijden. Bijvoorbeeld via een operatie of bestraling. En soms is de beste keuze juist om niet te handelen. Want een behandeling is niet in alle gevallen noodzakelijk.

Waakzaam wachten

Ons behandelteam kan, in overleg met u, besluiten om u (nog) niet actief te behandelen. Dit heet waakzaam wachten. Hier wordt vaak voor gekozen als de prostaattumor niet of nauwelijks groeit en als u verder geen klachten hebt. U blijft wel onder controle en komt elke 3 tot 6 maanden terug voor een lichamelijk onderzoek en een bloedtest. 

Na een jaar verrichten we altijd een nieuwe biopsie (onderzoek van prostaatweefsel) of maken we een MRI-scan. Ook als de controles goed zijn. Zo zijn we er zeker van dat de ziekte niet een agressiever karakter heeft gekregen. Als de ziekte langere tijd stabiel blijft, kan het aantal controlemomenten afnemen. U kunt voor alle controles in het LUMC terecht, maar u kunt er ook voor kiezen om de controles te laten doen in een ziekenhuis bij u in de buurt.

Behandelingen gericht op genezing

Is besloten om de prostaatkanker wel te behandelen, dan zijn in het LUMC de volgende behandelingen mogelijk die zijn gericht op genezing van de prostaatkanker:

Kijkoperatie 

Een illustratie toont stapsgewijs hoe een kijkoperatie bij prostaatkanker in zijn werk gaatTijdens een kijkoperatie (laparoscopische radicale prostatectomie) verwijdert de uroloog de hele prostaat met de zaadblaasjes. Deze operatie wordt uitgevoerd als de tumor zich uitsluitend in de prostaat bevindt en er dus geen uitzaaiingen zijn. De ingreep vindt plaats onder algehele narcose en duurt meestal een paar uur. Meestal kunt u de volgende dag al naar huis.

Uitwendige bestraling

U wordt een aantal weken lang, 5 dagen per week, van buitenaf bestraald. Een bestralingssessie duurt enkele minuten en is pijnloos. Mannen met prostaatkanker worden meestal 35 keer bestraald. De radiotherapeuten in het LUMC gebruiken 'goudmarkers' om de bestraling zo nauwkeurig mogelijk te kunnen toedienen. Dit zijn kleine gouden staafjes die voorafgaand aan de bestraling door de uroloog in de prostaat worden ingebracht. De goudmakers blijven altijd in de prostaat zitten. Dit heeft geen nadelige gevolgen. Met een CT-scan of MRI-scan wordt precies bepaald waar en hoe de straling gericht moet zijn. Als hulpmiddel worden ook nog (niet permanente) markeringen op de huid aangebracht.

Tijdelijke behandeling met hormonen 

Bestraling wordt soms gecombineerd met een tijdelijke hormoonbehandeling. U kunt deze behandeling krijgen als de tumorcellen door het prostaatkapsel heen groeien. De tumorcellen zijn dan nog niet uitgezaaid. De hormoonbehandeling kan de groei van de tumorcellen remmen en ze gevoeliger maken voor bestraling.  

Inwendige bestraling (brachytherapie) 

Een illustratie toont hoe jodiumzaadjes worden ingebracht voor lokale bestralingDe bestraling gebeurt van binnenuit door middel van een aantal jodiumzaadjes die onder algehele narcose worden ingebracht. Deze jodiumzaadjes zijn kleine radioactieve bronnetjes die zeer lokaal straling afgeven en de tumorcellen ter plekke vernietigen. Het voordeel daarvan is dat er zo min mogelijk van het omliggende gezonde weefsel beschadigd raakt.

De sterkte van de straling neemt geleidelijk af. De zaadjes blijven altijd in de prostaat zitten, maar dit heeft geen nadelige gevolgen. De ingreep vindt plaats in dagopname en duurt ongeveer 1,5 uur.           

Behandeling bij uitzaaiing

Als de tumorcellen zich verspreid hebben naar lymfeklieren of het skelet, is een ander type behandeling nodig. In het LUMC is dan het volgende mogelijk:

  • Permanente behandeling met hormonen om de tumorcellen te onderdrukken.
  • Andere medicatie: als een behandeling met hormonen niet meer werkt en bestraling niet geschikt is, kan de uroloog u doorverwijzen naar de medisch oncoloog. U krijgt dan andere medicijnen voorgeschreven. Deze medicijnen, bijvoorbeeld docetaxel, remmen of doden de tumorcellen.
  • Ondersteunende behandeling: bij prostaatkanker in een vergevorderd stadium zijn er vaak uitzaaiingen naar de botten. Dit kan pijn veroorzaken. Uw uroloog kan medicijnen voorschrijven om deze pijn te verzachten.

Welke risico’s hebben de behandelingen?

De behandeling van prostaatkanker brengt een aantal risico’s met zich mee. De meest voorkomende bijwerkingen van een operatie en bestraling aan de prostaat zijn plasklachten, incontinentie en impotentie. Deze bijwerkingen zijn het gevolg van beschadigingen die bij de ingreep ontstaan. Ze zijn voor een deel onvermijdbaar. Het is slecht te voorspellen van welke bijwerkingen u last kunt krijgen. Uw arts zal steeds uitgebreid met u bespreken wat u eventueel kunt verwachten en wat er aan gedaan kan worden. 

Hoe kunt u zich voorbereiden?

Alle onderdelen van de behandeling kunnen ingrijpend zijn. Daarom is het goed als u zich oriënteert. Wat houdt de ziekte in? Wat zijn de behandelmogelijkheden? U kunt erover lezen en praten met uw familie en vrienden. Vragen kunt u altijd stellen in het gesprek met uw behandelaar. Of u kunt bellen met de polikliniek Urologie, tel. 071 - 526 23 04.

Wat is de prognose?

Bij prostaatkanker is moeilijk vast te stellen of iemand echt genezen is. Ook na een behandeling die gericht is op genezing, kan de ziekte terugkomen. Als de ziekte terugkomt is dat meestal binnen vijf jaar. Het percentage van de patiënten dat vijf jaar na het stellen van de diagnose nog in leven is, is in de loop der jaren verbeterd. Van alle mannen met prostaatkanker is dit nu ongeveer 80%. 

De overlevingspercentages verschillen van patiënt tot patiënt. Als er geen uitzaaiingen zijn bij het vaststellen van de ziekte, is de vijfjaarsoverleving hoger dan 80%. Als iemand wel uitzaaiingen heeft, is dit percentage lager. Vaak kan de ziekte lange tijd tot staan worden gebracht. De lengte van die periode is vooral afhankelijk van de uitgebreidheid van de ziekte. In sommige gevallen gaat het om maanden, in andere om jaren. 

Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek

Het LUMC is niet alleen een centrum van geavanceerde medische zorg, maar ook van geavanceerd medisch onderzoek. Ook naar prostaatkanker doen wij regelmatig wetenschappelijk onderzoek. Als patiënt kunt u vrijwillig hieraan deelnemen. Uw uroloog vraagt u mogelijk om mee te doen. Tijdens het spreekuur beoordeelt hij of zij dan of u voldoet aan de voorwaarden. U krijgt een informatiefolder mee en een toestemmingsformulier. 

Kennis over prostaatkanker kan alleen maar groeien als patiënten deelnemen aan onderzoek. Het LUMC stelt het zeer op prijs als u hiertoe bereid bent.