Oogmelanoom (oogkanker)

Behandeling

Als bij u een oogmelanoom is vastgesteld, dan zoeken we direct naar een behandeling die het beste bij u past. Oogmelanomen zijn zeer zeldzaam en ieder persoon is anders. Daarom is het goed om te weten dat u bij ons behandeld wordt door een team van specialisten dat jarenlange ervaring heeft met oogmelanomen. Bovendien biedt het LUMC als Nederlands grootste oogmelanoomcentrum behandelingen die u nergens anders in Nederland kunt krijgen. Uw arts bespreekt met u welke mogelijkheden er allemaal zijn in uw situatie. Zo komen we samen tot een passend behandelplan.

Overleg tussen patiënt en arts

Wat de beste manier is om een oogmelanoom te behandelen, hangt af van een aantal factoren. Bijvoorbeeld de plaats van de tumor in het oog en de grootte. Uw behandelend arts bespreekt samen met u welke behandeling het beste bij uw situatie past. U krijgt daarbij altijd inzicht in de afwegingen die bij de behandelkeuze een rol spelen. Want de keuze voor een behandeling nemen we niet zomaar. Er zijn verschillende belangrijke factoren waar we rekening mee houden. Zo gaan we voor maximale bestrijding van de tumor, maar proberen we ook altijd het oog en het zicht te behouden, en pijnklachten te voorkomen. 

Welke behandelingen zijn er?

Er zijn verschillende manieren om een oogmelanoom te behandelen:

  • Bestraling met een Rutheniumschildje
  • Uitwendige bestraling
  • Lasertherapie
  • Verwijdering van het oog

Bestraling met een Rutheniumschildje

Een rutheniumschildje ligt opgeborgen in een metalen kokertje

Bestraling met een Rutheniumschildje is in Nederland alleen bij het LUMC mogelijk. Met deze zeer plaatselijke manier van bestralen kunnen we het weefsel rondom de tumor zo veel mogelijk sparen. Bij de behandeling met een Rutheniumschildje wordt gebruik gemaakt van een radioactief schaaltje (een soort bolvormig muntje) dat straling afgeeft om de tumor te vernietigen. Dit schaaltje brengen we aan de buitenkant op de oogbol aan, op de plaats waar de tumor zich in het oog bevindt.  Het aanbrengen van het schaaltje gebeurt tijdens een operatie, die meestal onder algehele narcose wordt verricht. Het schaaltje zal 3 tot 10 dagen op het oog moeten blijven zitten. Dit is afhankelijk van de hoeveelheid straling die nodig is. Tijdens deze periode blijft u in het ziekenhuis opgenomen. Het precieze aantal dagen dat u opgenomen moet blijven, hoort u op de eerste dag van uw opname van de radiotherapeut.   

Het schaaltje wordt na de bestralingsperiode onder plaatselijke verdoving verwijderd en u krijgt een verband op het oog. Na deze ingreep kunt u weer naar huis. De tumor zal in de loop van maanden na de behandeling langzaam verschrompelen. Een enkele keer komt het voor dat de tumor onvoldoende op de behandeling heeft gereageerd. Dan is het noodzakelijk de tumor opnieuw te behandelen.

Uitwendige bestraling

Als de tumor groot is of op een moeilijk bereikbare plaats zit, is uitwendige bestraling een optie. Er zijn 2 mogelijkheden:

  • Protonen bestraling: Tijdens een operatie wordt de tumor met markeerclipjes zichtbaar gemaakt voor bestraling. Hierna wordt de tumor op 5 achtereenvolgende dagen bestraald. Dit gebeurt poliklinisch. Voor deze behandeling moet u nu nog naar Zwitserland. Vanaf 2016 hopen we dit ook in Nederland te kunnen aanbieden.
  • Stereotactische bestraling: Met deze techniek wordt de tumor van verschillende kanten bestraald, waarbij het bestralingstoestel om uw hoofd draait. Een soort frame houdt uw hoofd in de juiste positie. Deze behandeling vindt op 5 achtereenvolgende dagen poliklinisch plaats in het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

Lasertherapie

Soms combineren we de bestralingstherapie met een laserbehandeling. Met infrarode laserstralen verwarmen we de tumor tot een temperatuur waarop de tumorcellen worden vernietigd.  Deze behandeling gebeurt poliklinisch. De voorbereiding bestaat uit het geven van pupilverwijdende oogdruppels en een plaatselijke verdoving onder het te behandelen oog. Dit duurt ongeveer 45 minuten. Hierna vindt de behandeling plaats. Deze duurt ongeveer 30 minuten. Na de behandeling krijgt u oogzalf en een verband op het oog. 

Het oog verwijderen

Het kan zijn dat u niet in aanmerking komt voor bestraling, omdat de tumor te groot is of op een ongunstige plaats zit. In dat geval is verwijdering van het oog de beste behandelmethode. Deze operatieve ingreep gebeurt onder algehele narcose en duurt ongeveer een uur. U blijft ongeveer 2 nachten in het ziekenhuis.  Tijdens de operatie verwijderen we de oogbol en brengen we meteen een implantaat in de oogkas in. Dit om de ontstane ruimte op te vullen en om de oogspieren aan vast te zetten. De operatie vindt soms plaats in uw eigen ziekenhuis, maar meestal in het LUMC.  4 tot 6 weken na de operatie kunt u een oogprothese laten maken. Dit is een schaaltje dat precies lijkt op uw eigen oog. De prothese wordt aangemeten door iemand die zich gespecialiseerd heeft in het maken van oogprotheses (een ocularist). 

Hoe kunt u zich voorbereiden?

Een patient krijgt voorlichting van de oogarts tijdens een consult

Het horen van de diagnose oogmelanoom en het ondergaan van de behandeling kan zeer ingrijpend zijn. Daarom is het goed als u zich oriënteert. We zullen u zo goed mogelijk begeleiden en voorlichten. Daarnaast kunt u over de ziekte lezen en erover praten met uw familie en vrienden. 

Vragen kunt u altijd stellen in het gesprek met uw behandelaar of aan ons verpleegkundig aanspreekpunt, de oncologieverpleegkundige. Deze kunt u ook bellen als er thuis opeens vragen boven komen. De verpleegkundige is bereikbaar via de polikliniek Oogheelkunde: tel. 071 - 526 23 79 (bereikbaar tijdens kantooruren).

Wat is de prognose? 

De overleving van patiënten met een oogmelanoom is sterk afhankelijk van de grootte van de tumor. Het percentage van de oogmelanoompatiënten dat 5 jaar na het stellen van de diagnose nog in leven is, is ruim 70%.  Kenmerken van de tumor en uw persoonlijke omstandigheden zijn van invloed op uw persoonlijke prognose. Wat u zelf kunt verwachten, kunt u het beste met uw behandelend arts bespreken.

Screening op uitzaaiingen

Ook als het oogmelanoom in een vroeg stadium ontdekt is, kunnen er in de loop der tijd uitzaaiingen ontstaan. Hoe groter de tumor, hoe groter de kans dat zich uitzaaiingen vormen. Als er uitzaaiingen zijn, worden deze meestal in de lever gevonden. Om die reden adviseren wij u halfjaarlijks een echo van de lever te laten maken. Als uw oog is verwijderd of er een biopt is genomen van de tumor, is het mogelijk om op basis van het verkregen tumormateriaal vast te stellen of u een hoge of lage kans hebt op uitzaaiingen.

Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek

Het LUMC doet veel wetenschappelijk onderzoek naar oogmelanoom. Zo hebben we een biobank, waarin we weefsels opslaan voor onderzoek. We doen onderzoek in ons laboratorium en we werken aan nieuwe beeldvormende technieken zoals een speciale hoog-resolutie MRI-scanner. Ook werken we veel samen met toonaangevende instituten in binnen- en buitenland.  Momenteel doet het LUMC mee aan meerdere medische studies naar experimentele behandelingen (clinical trials). Mogelijk vragen wij u hieraan mee te doen.