Bottumor (botkanker)

Behandeling

Iedere bottumor gedraagt zich anders. Daarom zoekt uw arts samen met het multidisciplinaire team voor u naar een behandeling op maat. We kijken hoe we de tumor het beste kunnen bestrijden, maar houden ook rekening met uw persoonlijke wensen. Behandelkeuzes maken we altijd in overleg met u, ook omdat de behandeling ingrijpend kan zijn.

Overleg tussen patiënt en arts

Bij een behandeling richten we ons op het veilig verwijderen van de tumor, met behoud van zo veel mogelijk functie en beweeglijkheid. Uw orthopedisch chirurg bespreekt met u en uw naasten het behandeladvies dat het medisch team heeft opgesteld. De voor- en nadelen van alle behandelmogelijkheden komen daarbij aan de orde. We proberen de behandeling altijd zo veel mogelijk af te stemmen op uw persoonlijke omstandigheden. Als u bijvoorbeeld na een operatie wilt kunnen blijven sporten, dan houden wij daar zo veel mogelijk rekening mee.

Welke behandelingen zijn er?

Een chirurgisch team in de operatiekamer behandelt een patient aan een bottumorVoor bottumoren bestaan 3 hoofdbehandelingen:

  • Operatieve verwijdering van de tumor
  • Bestraling
  • Chemotherapie

Vaak bestaat de behandeling uit een combinatie van de 3. De volgorde kan wisselen.

Operatieve verwijdering van de tumor

Bij een operatie nemen we de tumor in het algemeen zo ruim mogelijk weg. Dit betekent dat we proberen een laagje gezond weefsel rondom de tumor te laten zitten, zodat de kans dat de tumor terugkomt zo klein mogelijk wordt. In het LUMC hebben we veel ervaring met een zo klein mogelijke grens (marge) tussen de tumor en het gezonde weefsel te laten om een goed functioneel resultaat te kunnen bieden en de kansen op overleving zo groot mogelijk te houden. Hiervoor zijn verschillende technieken ontwikkeld zoals computernavigatie, fluorescentie chirurgie en pre-operatieve radiotherapie.

Soms is het nodig een deel van het aangetaste bot te verwijderen. Zo’n operatie proberen we altijd zo beperkt mogelijk te houden. Want hoe kleiner de ingreep, des te minder verlies van functie en beweeglijkheid, en des te kleiner de kans dat er complicaties optreden. In enkele gevallen is het nodig om het hele bot te verwijderen. Bij een goedaardige tumor wordt doorgaans minder bot verwijderd dan bij een kwaadaardige tumor. Bij een goedaardige tumor is chemotherapie of bestraling bijna nooit nodig. Soms is het zelfs helemaal niet nodig een goedaardig gezwel te behandelen. In het geval van een operatie brengt u eerst een bezoek aan de anesthesist. Met hem bespreekt u de pijnstilling en de narcose.

Na de operatie bestudeert een patholoog het weggenomen weefsel. Soms vind de patholoog toch nog levende tumorcellen in de rand (grens) van het weefsel. Het is dan noodzakelijk opnieuw een operatie uit te voeren, waarbij we nog meer weefsel weghalen. Hierna volgt dan in veel gevallen radiotherapie (bestraling).

Bot vervangen

Het verwijderde botdeel kan vaak vervangen worden. Dit kan bijvoorbeeld met een:

  • gewrichts- of botprothese;
  • donorbot. Dit is afkomstig van een botbank;
  • bottransplantatie, bijvoorbeeld van uw kuitbeen naar het verwijderde deel van het bot;
  • combinatie van bovenstaande.

Kunstgewricht en amputatie

Een illustratie toont goed hoe een knieprothese functioneert

Als een tumor dicht bij een gewricht zit, is het niet altijd mogelijk het gewricht te behouden. Een kunstgewricht kan dan een oplossing zijn. Wanneer het niet mogelijk is de tumor veilig te verwijderen zonder de functie van een ledemaat te verliezen, dan is een amputatie soms het enige alternatief. Dit komt bij ongeveer 1 op de 15 patiënten voor.

Chemotherapie en bestraling

Een operatie is vrijwel altijd noodzakelijk bij de behandeling van een bottumor. Of u daarnaast ook chemotherapie krijgt en/of bestraald wordt, hangt vooral af van het soort bottumor dat u hebt. Soms is het beter om eerst te zorgen dat eventuele niet-waarneembare of bewezen uitzaaiingen (metastasen) worden behandeld of voorkomen met chemotherapie. 

Bij een Ewing- en bij osteosarcoom krijgt u eerst chemotherapie en/of radiotherapie. Dit heet neo-adjuvante chemotherapie. Als de chemotherapie wordt gegeven na de operatie noemen we dit adjuvante chemotherapie. Deze (neo)adjuvante therapie is er op gericht om uw prognose te verbeteren.

Bij een chondrosarcoom opereren we meestal direct, zonder voorafgaande chemotherapie of bestraling. Want een chondrosarcoom is vrij ongevoelig voor chemo- of radiotherapie.

Hoe kunt u zich voorbereiden?

Alle onderdelen van de behandeling kunnen ingrijpend zijn. Daarom is het goed als u zich oriënteert. Wat houdt de ziekte in? Wat zijn de behandelmogelijkheden? U kunt erover lezen en erover praten met uw familie en vrienden.

Vragen kunt u altijd stellen in het gesprek met uw behandelaar. U kunt ook bellen als er thuis opeens vragen boven komen. De verpleegkundige is bereikbaar via de polikliniek Orthopedie: 071 - 526 80 03.

Wat is de prognose?

Omdat kwaadaardige bottumoren onderling zeer verschillend zijn, is het moeilijk een algemene prognose te geven. De behandeling is er in eerste instantie op gericht om u te genezen. Dit betekent vaak dat we de tumor moeten verwijderen en moeten voorkomen dat de tumor terug komt. Dit heet een curatieve behandeling. Soms kan de tumor niet meer worden verwijderd, omdat deze te dicht bij belangrijke organen ligt of dat deze al is uitgezaaid naar plekken in de longen en/of andere organen.

Landelijk gezien is 60 procent van de patiënten 5 jaar na de behandeling nog in leven. Het LUMC doet er alles aan dit overlevingspercentage omhoog te krijgen. Dat is de reden dat we meedoen met een groot aantal internationale onderzoeken. Wij stellen het zeer op prijs als u daaraan deelneemt.

Meedoen aan wetenschappelijk onderzoek

Het LUMC is niet alleen een centrum van geavanceerde medische zorg, maar ook van geavanceerd medisch onderzoek. Dit houdt in dat u kunt meedoen aan de nieuwste studies, met de nieuwste medicijnen. Mogelijk hebben deze bij u meer effect dan de standaardbehandeling. De oncoloog kan u vertellen aan welke onderzoeken u kunt meedoen. De orthopedisch chirurg zal u naar de oncoloog verwijzen.

Botkanker bij kinderen

Naast volwassenen behandelen we in het LUMC ook kinderen met botkanker. Dat doen we in samenwerking met de afdeling kinderoncologie van het Sophia kinderziekenhuis van het Erasmus MC in Rotterdam.

In het LUMC verrichten we alle onderzoeken die noodzakelijk zijn voor de diagnose. Daarna stelt ons multidisciplinaire team samen met de kinderoncologen van het Sophia kinderziekenhuis een behandelplan op. Meestal begint de behandeling met chemotherapie. Na de chemotherapie voeren we in het LUMC de operatie uit. Dit gebeurt door een ervaren team van kinderoncologisch orthopedisch chirurgen.