Bevolkingsonderzoek darmkanker

Sinds 2014 kent Nederland een bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Het doel: darmkanker vroeger opsporen en zo de overlevingskansen van patiënten vergroten. Is er bloed aangetroffen in de ontlasting, dan kunnen deelnemers aan het onderzoek onder andere bij het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) terecht voor het vervolgonderzoek. Het LUMC helpt deze mensen zo snel en patiëntvriendelijk mogelijk.

Arts en patiënt in gesprek over landelijk bevolkingsonderzoek darmkanker

Tweejaarlijks onderzoek

Jaarlijks 2.400 sterfgevallen door darmkanker voorkomen; dat is het uiteindelijke doel van het Nederlandse bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Vroege opsporing betekent namelijk een veel grotere kans op overleving. Alle mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar oud worden tweejaarlijks worden uitgenodigd om deel te nemen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) voert het bevolkingsonderzoek darmkanker geleidelijk in – in 2014 zijn alle mannen en vrouwen geboren in 1938, 1939, 1947, 1949 en 1951 aan de beurt. Het bevolkingsonderzoek is niet bedoeld voor mensen met klachten die op darmkanker kunnen wijzen, zoals bloed bij de ontlasting of een veranderd ontlastingspatroon. Deze mensen wordt geadviseerd meteen naar de huisarts te gaan.

Ontlastingtest

Als u tot de opgeroepen groep behoort, dan ontvangt u per post een ontlastingtest plus gebruiksaanwijzing. Met deze test kunt u eenvoudig wat van uw ontlasting naar het RIVM sturen. Vervolgens bekijkt men in het laboratorium of er bloed in uw ontlasting aanwezig is. Na ongeveer twee weken ontvangt u een brief met de uitslag.

Bloed in de ontlasting

Als er bloed in uw ontlasting is aangetroffen, dan kán dat wijzen op darmkanker, of op darmpoliepen die in een later stadium kwaadaardig kunnen worden. Er kunnen echter ook andere, meer onschuldige redenen zijn voor bloed in de ontlasting. Verder onderzoek is dus nodig, meestal door middel van een coloscopie: een kijkonderzoek van de dikke darm. Het RIVM vertelt u bij welke locatie u daarvoor terecht kunt. Daarbij speelt uw postcode een rol, maar ook de capaciteit van de coloscopiecentra in uw omgeving. Als u een intake-afspraak heeft in een ziekenhuis dat niet uw voorkeur heeft, dan kunt u uw afspraak verzetten naar een ander ziekenhuis. In de brief die wordt meegestuurd met de uitslag van het ontlastingsonderzoek leest u hoe dat moet.

Intakegesprek

Komt u voor uw coloscopie naar het LUMC? Dan krijgt u van ons een uitnodiging voor een intakegesprek. U kunt zich voorbereiden door onderstaand filmpje te bekijken. Een verpleegkundig specialist voert het intakegesprek. Zij wordt uw aanspreekpunt gedurende de rest van het traject. Ze brengt uw medicijngebruik en eventuele andere aandoeningen in kaart en legt uit hoe u zich dient voor te bereiden op de coloscopie. Tijdens het intakegesprek maakt u meteen de afspraak voor de coloscopie en krijgt u het recept mee voor de laxeermiddelen, die u direct kunt ophalen bij de poli-apotheek in het LUMC.

Coloscopie

Drie dagen voor de coloscopie start u met een dieet in combinatie met laxeermiddelen. Het uiteindelijke darmonderzoek duurt ongeveer drie kwartier. Het onderzoek vindt plaats op een scopiekamer die voorzien is van de nieuwste apparatuur. Vooraf krijgt u – indien gewenst - pijnstillers en/of een roesje. Van dat roesje wordt u suf, maar u blijft wel bij bewustzijn. Als u wilt, kunt u op het scherm meekijken naar uw eigen darmen. Het onderzoek wordt uitgevoerd door een ervaren specialist die heeft aangetoond aan de strenge eisen voor het bevolkingsonderzoek te voldoen. Het LUMC beschikt over de modernste apparatuur voor het uitvoeren van de coloscopieën.

Na afloop

Als u een roesje hebt gekregen, dan kunt u na de coloscopie bijkomen op de uitslaapkamer. Zodra u weer helemaal alert bent, krijgt u de voorlopige uitslag van de coloscopie te horen. Als er geen afwijkingen zijn gezien, dan kunt u gerustgesteld naar huis.

Als de arts poliepen zag, dan zijn die vaak al verwijderd tijdens de coloscopie. Soms is het niet mogelijk om alle poliepen in één scopie te verwijderen en moet er een tweede scopie plaatsvinden. De poliepen die zijn verwijderd, worden microscopisch onderzocht. De uitslag krijgt u binnen vijf werkdagen.

Het kan ook gebeuren dat de arts op basis van het onderzoek een zeer sterk vermoeden van darmkanker heeft. In dat geval zal een physician assistent (gespecialiseerde verpleegkundige) van de afdeling Heelkunde direct bij het uitslaggesprek aanwezig zijn. Zo kunt u naadloos overstappen naar het LUMC-zorgpad voor darmkanker, waarin verschillende afdelingen samenwerken in de diagnostiek en behandeling van darmkanker.

Percentages

Uiteindelijk wordt bij mensen bij wie zich bloed in de ontlasting bevond in 8% van de gevallen darmkanker aangetroffen. Bij ongeveer tweederde van de mensen ziet de arts een of meerdere poliepen die in een later stadium zouden kunnen uitgroeien tot kanker. Deze poliepen worden daarom altijd verwijderd. Bij een kwart van de mensen bij wie er bloed in de ontlasting is gevonden, worden tijdens de coloscopie geen darmkanker of darmpoliepen aangetroffen.

Ervaring

Binnen het LUMC bestaat veel expertise op het gebied van de diagnostiek en behandeling van darmkanker. Er is een intensieve samenwerking tussen de verschillende afdelingen die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met darmpoliepen en darmkanker. Deze samenwerking komt tot uiting in de patiëntenzorg, maar ook in het wetenschappelijk onderzoek naar patiënten met darmpoliepen, darmkanker of een erfelijke aanleg hiervoor.

LUMC Biobank

Binnen het LUMC bestaat veel expertise op het gebied van de diagnostiek en behandeling van darmkanker. Er is een intensieve samenwerking tussen de verschillende afdelingen die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met darmpoliepen en darmkanker. Deze samenwerking komt tot uiting in de patiëntenzorg, maar ook in het wetenschappelijk onderzoek naar patiënten met darmpoliepen, darmkanker en/of een erfelijke aanleg hiervoor.

Dit wetenschappelijk onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door deelname van patiënten en gezonde donoren aan een LUMC Biobank. Een biobank is een manier om lichaamsmateriaal te bewaren voor toekomstig wetenschappelijk onderzoek. Het doel van dit wetenschappelijk onderzoek is om onder meer inzicht te krijgen in de oorzaken en mechanismen van darmkanker en om vroege opsporing en behandeling te verbeteren.

Bekijk onderstaande animatie voor meer informatie over de LUMC Biobank en deelname hieraan. Tijdens uw poliklinisch bezoek zal de arts en/of verpleegkundig specialist u meer informatie geven over de biobank.

Kosten deelname bevolkingsonderzoek

De kosten van het bevolkingsonderzoek darmkanker worden door de overheid betaald. De overheid vindt het belangrijk dat iedereen kan meedoen aan het bevolkingsonderzoek. Als in uw test afwijkingen worden gevonden, komt u in aanmerking voor een inwendig kijkonderzoek (coloscopie). De kosten van dat onderzoek en eventuele vervolgonderzoeken of behandelingen vallen binnen het basispakket van de zorgverzekering. Maar let op, want dit kan betekenen dat u het eigen risico van uw zorgverzekering aanspreekt.

Lees meer over het landelijk bevolkingsonderzoek darmkanker