Nieuwe therapie alzheimereiwit

In dit project wordt een molecuul ontwikkeld dat een halt moet toeroepen tot het stapelen van het alzheimereiwit. Door een fout in het Amyloid Precursor Protein (een eiwit dat bij iedereen voorkomt in het lichaam) ontstaat het schadelijke alzheimereiwit (Figuur 1). Het molecuul dat wordt ontwikkeld knipt eerst de fout uit het eiwit en plakt daarna het eiwit weer aan elkaar, als een pleister (Figuur 2). Als de fout eruit is, werkt het eiwit weer als een normaal eiwit en wordt het alzheimereiwit niet meer gevormd. Lees hieronder verder.    

Figuur 1


Nieuwe behandeling
Eén van de belangrijkste kenmerken in de hersenen van mensen met de ziekte van Alzheimer zijn ophopingen van het amyloïd-bèta eiwit. Deze ophopingen ontstaan doordat enzymen het grotere Amyloïd Precursor Protein (APP) op een verkeerde manier in kleinere stukjes knippen. Hierdoor ontstaan kleinere, schadelijke fragmenten: het amyloïd-bèta eiwit. Dit project onderzoekt een nieuwe behandeling waarbij het APP-eiwit zo wordt aangepast dat het schadelijke amyloïd-bèta eiwit niet meer wordt gevormd. Hierdoor kan hersenschade beperkt of zelfs voorkomen worden. De onderzoekers passen het APP-eiwit aan door het binden van een zogeheten ‘antisense oligonucleotide’ aan het APP RNA. Het RNA is het boodschapmolecuul dat ervoor zorgt dat de genetische code, die opgeslagen ligt in het DNA, wordt vertaald naar een eiwit. De ‘antisense oligonucleotide’ zorgt ervoor dat het boodschapmolecuul veranderd wordt (zie figuur 2). Hierdoor komt het stukje amyloïd-bèta niet meer in het APP-eiwit terecht en kan het schadelijke eiwitfragment niet meer worden gemaakt. Dit project beslaat celkweekonderzoek en dier-experimenteel onderzoek, met muismodellen die het HCHWA-D gen hebben. De relevantie van dit project is dat het mogelijk leidt tot aanknopingspunten voor behandeling van allereerst HCHWA-D, later wellicht uit te breiden naar de ziekte van Alzheimer.


Figuur 2:   



HCHWA-D
Dit onderzoek richt zich in eerste instantie op HCHWA-D, ook wel bekend als de Katwijkse ziekte. De afkorting staat voor: Hereditary Cerebral Hemorrhage With Amyloidosis – Dutch type. Mensen met HCHWA-D hebben een fout in het DNA waardoor er veel van het amyloïd-bèta eiwit opstapelt in de hersenen. Hierdoor krijgen mensen met genetische aanleg voor deze ziekte rond het 45e - 65e levensjaar levensbedreigende hersenbloedingen. HCHWA-D is erfelijk, dit betekent dat iemand met de erfelijke aanleg voor HCHWA-D 50% kans om de ziekte aan zijn of haar kinderen door te geven.


HCHWA-D en de ziekte van Alzheimer

Vanwege de overeenkomsten tussen HCHWA-D en de ziekte van Alzheimer kan de erfelijke ziekte HCHWA-D model staan voor de ziekte van Alzheimer. De overeenkomst zit hem in het ziekteproces, die draait om het alzheimereiwit. Bij beiden ziektes wordt het Amyloïd Precursor Protein (APP) eiwit op een verkeerde manier in kleinere stukjes geknipt. Hierdoor ontstaan kleine, schadelijke fragmenten: het alzheimereiwit. Bij HCHWA-D gaat het alzheimereiwit in de vaatwanden in de hersenen zitten, dit leidt tot hersenbloedingen. Bij de ziekte van Alzheimer slaat het alzheimereiwit neer in het hersenweefsel, waardoor zenuwcellen niet meer kunnen communiceren en hersenweefsel uiteindelijk afsterft. Indien het in dit onderzoek lukt om ervoor te zorgen dat het APP-eiwit niet meer in kleinere schadelijke stukjes wordt geknipt, dan is dit een doorbraak waar iedereen die te maken heeft met HCHWA-D én de ziekte van Alzheimer wat aan heeft.

Meer informatie over HCHWA-D kunt u vinden op de website van de Vereniging HCHWA-D en de website van het LUMC.