Erfelijkheidsonderzoek

Waarom wordt dit onderzoek gedaan? DNA

Binnen de migraine onderzoeksgroep in het LUMC wordt vanuitverschillende invalshoeken onderzoek naar migraine gedaan. Eén daarvan is het onderzoek naar de erfelijke oorzaken van migraine. Chromosomen zijn de dragers van erfelijke eigenschappen en zijn opgebouwd uit DNA (het erfelijk materiaal). Genen zijn stukjes DNA die coderen voor een bepaalde erfelijke eigenschap. De erfelijkheid van migraine is complex. Dat wil zeggen dat verschillende genen een rol spelen, met elk een relatief kleine bijdrage aan de verhoogde gevoeligheid voor migraine. Het identificeren van deze genen is van groot belang voor het vergroten van onze kennis over de mechanismen die een rol spelen bij migraine. Om deze genetische oorzaken te vinden, gebruiken wij het DNA van grote groepen migrainepatiënten die zich aangemeld hebben voor ons onderzoek via deze website (www.hoofdpijnonderzoek.nl). Het DNA van deze patiënten hebben we vergeleken we met het DNA van een grote groep gezonde mensen (die geen migraine hebben) waarbij er gezocht wordt naar DNA veranderingen die meer voorkomen bij de groep met migrainepatiënten dan bij de gezonde mensen.

Doordat voor deze studies hele grote groepen patiënten en hele grote groepen gezonde personen nodig zijn, hebben we deze studies uitgevoerd in samenwerking met andere hoofdpijn onderzoekers uit de hele wereld.  Wij hebben ons met deze onderzoekers verenigt in het International Headache Genetics Consortium (IHGC). In de eerste studie hebben we naar het DNA gekeken van patiënten die lijden aan migraine met aura . Dit aura, meestal optredend voorafgaand aan de hoofdpijn, bestaat meestal uit kortdurende problemen met zien (10-60 minuten). Een visueel aura kan bestaan uit het zien van gekleurde schitteringen, flikkeringen, of lichtflitsen. Ook kan er een (gedeeltelijke) uitval van het gezichtsveld optreden. Dit onderzoek heeft in 2010 geleid tot de identificatie van het eerste gen dat een rol speelt bij gewone migraine. Interessant is dat dit gen in een zelfde mechanisme past als de genen die tot nu toe gevonden zijn voor een zeer zeldzame vorm van migraine met aura, familiaire hemiplegische migraine (FHM). De resultaten van deze studie zijn gepubliceerd in het gerenommeerde genetische tijdschrift Nature Genetics.

Zeer recent hebben we een tweede soortgelijke studie uitgevoerd waarin we het DNA van een groep patiënten met migraine zonder aura, de meest voorkomende vorm van migraine, vergeleken hebben met het DNA van een grote groep personen zonder migraine. Met deze studie vonden we zes genen die een rol spelen bij het ontstaan van migraine zonder aura. Studies naar de functie van deze genen maken duidelijk dat naast de prikkelbaarheid van de zenuwcellen ook de conditie van de bloedvaten een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van migraine. Dit was het eerste grootschalige onderzoek naar genetische risicofactoren voor deze vorm van migraine, en ook  deze resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift Nature Genetics.

Verder onderzoek is nodig om de rol van de genen bij migraine verder uit te zoeken. Want hoe leidt dit uiteindelijk tot een aanval? Het LUMC zal dit de komende jaren verder gaan onderzoeken.

Er zijn er ook nog steeds nieuwe patienten nodig om het erfelijksheidsonderzoek verder uit te breiden. Daarnaast zullen we kijken welke erfelijke factoren een rol spelen bij het samen voorkomen van bijvoorbeeld migraine en depressie.

 

Wat houdt het onderzoek in?

Het onderzoek bestaat uit het afnemen van twee buisjes bloed. Dit zal gebeuren op de gebruikelijke wijze, via een prik in een bloedvat in de elleboogsplooi. Uit de bloedcellen kan vervolgens het DNA geïsoleerd worden. Indien u geschikt blijkt voor ons onderzoek zult u een brief toegestuurd krijgen waarin de te volgen procedure voor bloedafname duidelijk wordt uitgelegd. Voor het laten afnemen van twee buisjes bloed kunt u een afspraak maken bij uw huisarts of een ziekenhuislaboratorium bij u in de buurt. De buisjes bloed kunt u per post, in een speciaal etuitje, naar ons versturen.

Welke patiënten kunnen meedoen?

U kunt meedoen aan dit onderzoek als u migraine met of zonder aura heeft.

Kosten en vergoeding

De meeste laboratoria zullen het bloed kosteloos afnemen. Indien er toch kosten in rekening worden gebracht, kunt u een kopie van de rekening opsturen (postzegel niet nodig) naar:

Hoofdpijnonderzoek
Afdeling Neurologie, K5Q
Leids Universitair Medisch Centrum
Antwoordnummer 10392
2300 WB  Leiden

Beveiliging van uw gegevens

Uw gegevens worden verzameld in overeenstemming met de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Een privacyreglement is opgesteld en geaccordeerd door het College Bescherming Persoonsgegevens (voorheen Registratiekamer). Dit houdt in dat wij vertrouwelijk omgaan met uw medische informatie. Wanneer u voor het vervolgonderzoek bloed of ander lichaamsmateriaal afstaat, zullen deze materialen een onderzoeksnummer krijgen. Zodoende is dit materiaal niet direct naar u te herleiden. Wel zal dit nummer, samen met uw naam, op een veilige plek bewaard worden. Hierdoor kan in bijzondere gevallen opnieuw met u contact gezocht worden. Eventueel afgestane lichaamsmaterialen zullen alleen gebruikt worden voor onderzoek naar migraine en aanverwante aandoeningen. Er zal u gevraagd worden schriftelijk toestemming te geven voor het onderzoek. Alleen met deze schriftelijke toestemming kunnen uw gegevens opgeslagen worden en bewaard worden voor het onderzoek. Het onderzoek is goedgekeurd door de Commissie Medische Ethiek van het LUMC. U kunt zich te allen tijde terugtrekken uit het onderzoek, ook als u eerder al toestemming hebt gegeven.

Uitslag van het onderzoek

Wij zullen u via een nieuwsbrief op de hoogte houden van het verloop en eventuele uitkomsten van het onderzoek. Omdat dit een project in het kader van wetenschappelijk onderzoek betreft, zult u geen persoonlijke uitslag krijgen. Als u vragen hebt over het onderzoek, kunt u contact opnemen via: hoofdpijnonderzoek@lumc.nl

Aanmelden voor het onderzoek

Indien u zich wil aanmelden voor een van de onderzoeken, dient u eerst een van de vragenlijsten in te vullen. Aan de hand van uw antwoorden kunt u worden uitgenodigd voor een van de onderzoeken. Heeft u al een keer deelgenomen aan een onderzoek en bent u geïnteresseerd in een ander onderzoek? Mail dan naar: hoofdpijnonderzoek@lumc.nl.

Op deze pagina kunt u zich aanmelden voor het onderzoek naar het ontstaan van migraine.



Referenties

Anttila V, Stefansson H, Kallela M, Todt U, Terwindt GM, Calafato MS, Nyholt DR, Dimas AS, Freilinger T, Muller-Myhsok B, Artto V, Inouye M, Alakurtti K, Kaunisto MA, Hamalainen E, de Vries B, Stam AH, Weller CM, Heinze A, Heinze-Kuhn K, Goebel I, Borck G, Gobel H, Steinberg S, Wolf C, Bjornsson A, Gudmundsson G, Kirchmann M, Hauge A, Werge T, Schoenen J, Eriksson JG, Hagen K, Stovner L, Wichmann HE, Meitinger T, Alexander M, Moebus S, Schreiber S, Aulchenko YS, Breteler MM, Uitterlinden AG, Hofman A, van Duijn CM, Tikka-Kleemola P, Vepsalainen S, Lucae S, Tozzi F, Muglia P, Barrett J, Kaprio J, Farkkila M, Peltonen L, Stefansson K, Zwart JA, Ferrari MD, Olesen J, Daly M, Wessman M, van den Maagdenberg AM, Dichgans M, Kubisch C, Dermitzakis ET, Frants RR, Palotie A. 
Genome-wide association study of migraine implicates a common susceptibility variant on 8q22.1. Nat Genet2010;42:869-73. 
Lees dit artikel op PubMed: 
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20802479

 Chasman DI, Schurks M, Anttila V, De Vries B, Schminke U, Launer LJ, Terwindt GM, van den Maagdenberg AM, Fendrich K, Volzke H, Ernst F, Griffiths LR, Buring JE, Kallela M, Freilinger T, Kubisch C, Ridker PM, Palotie A, Ferrari MD, Hoffmann W, Zee RY, Kurth T.
Genome-wide association study reveals three susceptibility loci for common migraine in the general population. Nat Genet 2011;43:695-8.
Lees dit artikel op PubMed: 
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21666692

 Freilinger T, Anttila V, De Vries B, Malik R, Kallela M, Terwindt GM, Pozo-Rosich P, Winsvold B, Nyholt DR, van Oosterhout WP, Artto V, Todt U, Hamalainen E, Fernandez-Morales J, Louter MA, Kaunisto MA, Schoenen J, Raitakari O, Lehtimaki T, Vila-Pueyo M, Gobel H, Wichmann E, Sintas C, Uitterlinden AG, Hofman A, Rivadeneira F, Heinze A, Tronvik E, van Duijn CM, Kaprio J, Cormand B, Wessman M, Frants RR, Meitinger T, Muller-Myhsok B, Zwart JA, Farkkila M, Macaya A, Ferrari MD, Kubisch C, Palotie A, Dichgans M, van den Maagdenberg AM.
Genome-wide association analysis identifies susceptibility loci for migraine without aura. Nat Genet 2012.
Lees dit artikel op PubMed: 
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22683712