Onderzoek naar RVCL

Voor het onderzoek naar RVCL willen wij graag RVCL-patiënten blijven volgen en potentiele patiënten en familieleden in kaart brengen.

 

Waarom wordt dit onderzoek gedaan?

RVCL staat voor Retinale Vasculopathie met Cerebrale Leukodystrofie. Dit is een zeer zeldzame erfelijke ziekte. RVCL werd voorheen Hereditaire Vasculaire Retinopathie (HVR) genoemd. In andere delen van de wereld worden of werden ook de termen Cerebroretinale Vasculopathie (CRV), en Hereditaire Endotheliopathie met Retinopathie, Nefropathie en Beroertes (in het Engels stroke) (HERNS) gebruikt. Het LUMC doet sinds de 90-er jaren onderzoek naar deze zeldzame ziekte in een internationaal samenwerkingsverband. In 2007 heeft dit onderzoek geleid tot de identificatie van het betrokken TREX1 gen, specifieke mutaties in dit gen veroorzaken RVCL. Dit gen is echter ook betrokken bij andere ziektes, zoals Systemische Lupus Erythematosis (SLE).

Bij RVCL raken waarschijnlijk kleine bloedvaatjes op meerdere plaatsen in het lichaam beschadigd. In de ogen ontstaat vaak een aandoening van de vaatjes in het netvlies (retinopathie: ziekte van het netvlies). Uiteindelijk kan dit slechtziendheid of zelfs blindheid veroorzaken. In de vingers, en soms ook aan de punt van de neus of aan de oren, komt vaak het fenomeen van Raynaud voor. De vingers verkleuren hierbij naar wit, rood of blauw bij koud weer of aanraking met koud water en raken gevoelloos. Dit wordt waarschijnlijk veroorzaakt door beschadiging van de kleine vaatjes in de huid. RVCL leidt ook tot ziekteverschijnselen die erop duiden dat vaatjes in de hersenen beschadigd raken. Kleine beschadigingen van het hersenweefsel kunnen verder leiden tot vergeetachtigheid en verandering in het gedrag, maar ook klachten van somberheid en angst komen regelmatig voor. Deze klachten kunnen steeds ernstiger worden naarmate iemand ouder wordt. Verder komt ook migraine vaker voor bij RVCL-patiënten.

Schade aan de hersenen is vaak pas in een later stadium zichtbaar op een MRI-scan. Deze schade lijkt vooral in een specifiek deel van het hersenweefsel voor te komen; de zogenaamde witte stof (de term cerebrale leukodystrofie/encephalopathie duidt op dit fenomeen). De afwijkingen in deze witte stof kunnen ertoe leiden dat plotseling de kracht en/of het gevoel wegvalt in een deel van het lichaam. Ook het zicht of de spraak kan plotseling verstoord raken. Deze uitvalsverschijnselen kunnen weer helemaal verdwijnen, maar soms is de verstoorde functie (deels) blijvend. MRI-scans hebben aangetoond dat deze verschijnselen soms gepaard gaan met een zwelling in de hersenen, die na enige tijd vaak weer spontaan blijkt te verdwijnen. We weten nog niet precies wat voor soort zwelling dit is en hoe deze ontstaat.

Daarnaast komen lever- en nierfunctiestoornissen regelmatig voor bij RVCL, maar de klachten zijn meestal niet heel ernstig en een behandeling is gelukkig zelden nodig. Deze stoornissen ontstaan waarschijnlijk door beschadiging van de kleine vaatjes in de lever en nieren (nefropathie: ziekte van de nieren, hepatopathie: ziekte van de lever). Ook (lichte) bloedarmoede komt veel voor, maar meestal niet zo ernstig dat een behandeling nodig is. Mogelijk speelt daarbij bloedverlies vanuit het maagdarmkanaal een rol.

Veel aspecten van RVCL zijn echter nog onbekend of kunnen nog niet verklaard worden. Daarom is recent in het LUMC een groot onderzoek naar RVCL uitgevoerd: de RVCL-ID studie, waarvan de resultaten momenteel worden geanalyseerd. Verder onderzoek is echter nodig om de manier waarop de mutaties in TREX1 tot RVCL leiden te doorgronden en om het klinische verloop van RVCL-patiënten in kaart te brengen. Het LUMC zal dit de komende jaren verder gaan onderzoeken. Er zijn ook nog steeds nieuwe patiënten en familieleden nodig om het onderzoek naar RVCL verder uit te breiden.      


Wat houdt het onderzoek in?

Wij zijn geïnteresseerd in het volgen van individuen met klachten om te kijken hoe die zich verder ontwikkelen. Dit gaat in combinatie met de klinische zorg die in het LUMC wordt geleverd (al hoeft u niet aan het onderzoek mee te doen als u in dit ziekenhuis onder behandeling bent). Indien u niet eerder heeft mee gedaan aan het onderzoek, zal bloed worden afgenomen voor DNA-onderzoek. Als u wilt weten of u drager bent van de mutatie, raden wij u aan een afspraak te maken op de CHA-poli (CHA = Cerebrale Hereditaire Arteriopathieën).


Welke patiënten kunnen meedoen aan het RVCL onderzoek?

U kunt meedoen aan dit onderzoek als u:

  • Achttien jaar of ouder bent
  • Heeft meegedaan aan het RVCL-ID onderzoek en klachten heeft
  • Uit een familie komt waarin RVCL voorkomt en klachten heeft
  • Afkomstig bent uit een familie waarin RVCL voorkomt (als u weet drager te zijn van de ziekte, maar ook als u weet dat u dat niet bent of dit niet wilt weten, kunt u meedoen).  


Kosten en vergoeding

U krijgt eventuele reiskosten die gemaakt zijn in het kader van dit onderzoek vergoed. Indien het onderzoek samenvalt met de klinische zorg, worden deze kosten niet vergoed.  


Beveiliging van uw gegevens

Uw gegevens worden verzameld in overeenstemming met de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Een privacyreglement is opgesteld en geaccordeerd door het College Bescherming Persoonsgegevens (voorheen Registratiekamer). Dit houdt in dat wij vertrouwelijk omgaan met uw medische informatie. Wanneer u voor het vervolgonderzoek bloed of ander lichaamsmateriaal afstaat, zullen deze materialen een onderzoeksnummer krijgen. Zodoende is dit materiaal niet direct naar u te herleiden. Wel zal dit nummer, samen met uw naam, op een veilige plek bewaard worden. Hierdoor kan in bijzondere gevallen opnieuw met u contact gezocht worden. Eventueel afgestane lichaamsmaterialen zullen alleen gebruikt worden voor onderzoek naar RVCL en aanverwante aandoeningen. Er zal u gevraagd worden schriftelijk toestemming te geven voor het onderzoek. Alleen met deze schriftelijke toestemming kunnen uw gegevens opgeslagen worden en bewaard worden voor het onderzoek. Het onderzoek is goedgekeurd door de Commissie Medische Ethiek van het LUMC. U kunt zich te allen tijde terugtrekken uit het onderzoek, ook als u eerder al toestemming hebt gegeven.

 

Uitslag van het onderzoek

Wij zullen u via een nieuwsbrief op de hoogte houden van het verloop en eventuele uitkomsten van het onderzoek. Bij onderzoek in het kader van klinische zorg zult u ook altijd een persoonlijke uitslag krijgen, in tegenstelling tot onderzoek voor puur wetenschappelijke doeleinden. Als u vragen hebt over het onderzoek, kunt u contact opnemen via: CHA@lumc.nl.


Aanmelden voor het onderzoek

Wilt u zich aanmelden voor het onderzoek? Stuur dan een e-mail met uw naam, adres en telefoonnummer naar: CHA@lumc.nl.


Er komt RVCL in mijn familie voor, moet ik mij nu laten testen?

Wij krijgen veel vragen van patiënten en hun familieleden of zij moeten laten testen of ze drager zijn van de ziekte.

Dit is een moeilijke vraag die niet makkelijk te beantwoorden is. Iemand die drager is van de ziekte loopt 100% kans op het ontwikkelen van een retinopathie (aandoening van bloedvaatjes in het netvlies van het oog). Deze retinopathie kan ongemerkt ernstig verlopen, door tijdige signalering van een retinopathie kan de oogarts voorkomen dat er blindheid optreedt. Verder kan bij dragers voorkomen worden dat belastend onderzoek wordt gedaan omdat artsen niet begrijpen waarom iemand nier- of leverfunctiestoornissen of bloedarmoede heeft. Tijdig signaleren van achteruitgang in geheugen en belasting van het geheugen kan voorkomen dat dragers in een burnout komen of een arbeidsconflict krijgen omdat ze hun werk niet goed meer aankunnen. Het weten van dragerschap heeft echter mogelijk ook consequenties voor het afsluiten van een levensverzekering. Dragerschap kan betekenen dat iemand andere keuzes maakt om te voorkomen dat hij/zij de ziekte doorgeeft aan kinderen, bijvoorbeeld door middel van pre-implantatie diagnostiek.

Kortom, de vraag of iemand zich wel of niet moet laten testen kan iemand het beste bespreken met de neuroloog (dr. Gisela Terwindt), de klinisch geneticus (dr. Saskia Lesnik Oberstein) en de genetische psycholoog (dr. Lucienne vd Meer). Dit kan door een afspraak te maken op de CHA polikliniek.


Indien u zich voor de CHA-polikliniek wilt aanmelden, heeft u een verwijzing van uw huisarts of specialist nodig. U kunt ons bereiken op telefoonnummer: +31 (0)71-5262111 (kies de optie: hoofdpijn, vraag naar de CHA secretaresse).


Referenties

  • Richards A, van den Maagdenberg AM, et al. C-terminal truncations in human 3'-5' DNA exonuclease TREX1 cause autosomal dominant retinal vasculopathy with cerebral leukodystrophy. Nat Genet. September 2007.
  • Ophoff RA et al. Hereditary vascular retinopathy, cerebroretinal vasculopathy, and hereditary endotheliopathy with retinopathy, nephropathy, and stroke map to a single locus on chromosome 3p21.1-p21.3. Am J Hum Genet. August 2001.
  • Terwindt GM, et al. Clinical and genetic analysis of a large Dutch family with autosomal dominant vascular retinopathy, migraine and Raynaud's phenomenon. Brain. February 1998.