december 2010

MIGRAINE nieuwsbrief LUMiNA

Algemeen

In deze nieuwsbrief van de migraine onderzoeksgroep LUMINA uit het LUMC krijgt u opnieuw een overzicht van de voortgang van de verschillende onderzoeksprojecten en van belangrijke resultaten die recent veel aandacht in de media hebben gekregen. Daarnaast wordt meer informatie gegeven over enige nieuwe onderzoeken die binnenkort van start zullen gaan. Als u de eerdere nieuwsbrieven niet heeft ontvangen, dan kunt u deze bekijken op onze website: www.lumc.nl/hoofdpijn.

We wensen u veel leesplezier en alvast fijne feestdagen,

Met vriendelijke groeten,

Het LUMINA-team


In deze Nieuwsbrief:

  • Team “Kies de Aanval” wint Publieksprijs
  • Identificatie van eerste migraine gen
  • NWO vidi subsidie voor onderzoek naar chronische migraine
  • Migraine en depressie
  • Biochemie onderzoek
  • Migraine en slaap
  • Nieuwsbrief informatie 

1. Team “Kies de Aanval” wint Publieksprijs

Wij hebben u enige tijd geleden per e-mail gevraagd om via internet op ‘Kies de aanval’ te stemmen. Onder aanvoering van neurologen dr. Gisela Terwindt en prof. Michel Ferrari van het Leids Universitair Medisch Centrum schreef het ‘Kies de Aanval’ team een communicatieplan om onder andere migraine en clusterhoofdpijn onder brede aandacht te brengen. In het plan stellen wij onder meer voor om een tentoonstelling in Corpus te organiseren en bekende topsporters clinics te laten geven onder de vlag van ‘Kies de Aanval’. Naast een aantal andere topsporters had ook de bekende oud-topschaatser Erben Wennemars al toegezegd zich te willen inzetten! Omdat het belangrijk is om meer aandacht te krijgen voor hoofdpijnaanvallen hebben we u opgeroepen te stemmen.

De winnaars van de Academische Jaarprijs en de Labyrint Publieksprijs zijn op 27 oktober bekendgemaakt in de Stadsgehoorzaal in Leiden. De jury heeft de Academische Jaarprijs 2010 (met een bedrag van 100.000 euro) toegekend aan het Team ‘Vliegkunstenaars’ van de Universiteit Wageningen.

Bij het bekendmaken van de uitslag van de Publieksprijs bleek dat ook u massaal uw stem heeft uitgebracht, zodat het Leidse team met overweldigende meerderheid de publieksprijs in de wacht heeft gesleept. Met de Publieksprijs heeft het team van het LUMC een uitzending van het tv-programma Labyrint gewonnen. De datum van uitzending is nog niet bekend.

Het team Kies de aanval is bezig met de voorbereidingen voor Labyrint. Het team zal helaas niet het communicatieplan kunnen uitvoeren maar dankt iedereen die zich hard heeft ingezet voor het plan. Daarnaast bedanken wij iedereen die zijn stem heeft uitgebracht op ons filmpje!


2. Identificatie van eerste migraine gen

Binnen onze migraine onderzoeksgroep wordt er vanuit verschillende invalshoeken onderzoek naar migraine gedaan. Een daarvan is het onderzoek naar de erfelijke factoren die een rol spelen bij migraine. Mogelijk hebt u daarvoor ook bloed afgestaan.

De erfelijkheid van migraine is complex, dat wil zeggen dat verschillende genen een rol spelen met elk een relatief kleine bijdrage aan de verhoogde gevoeligheid voor migraine. Het identificeren van deze genen is van enorm belang voor o.a. het vergroten van onze kennis over de mechanismen die een rol spelen bij migraine.

Om deze genetische factoren te vinden, hebben we het DNA van grote groepen migraine patiënten verzameld die zich hebben aangemeld voor ons onderzoek via de website (www.lumc.nl/hoofdpijn). Op dit moment hebben wij al van meer dan 2000 migraine patiënten bloed ontvangen voor dit onderzoek naar erfelijke factoren en dit aantal neemt nog steeds toe.

Het DNA van deze patiënten hebben we (anoniem) vergeleken met het DNA van een grote groep gezonde mensen (die geen migraine hebben) waarbij er gezocht wordt naar genetische variatie die meer voorkomt bij de migraine patiënten dan bij de gezonde mensen. Recent heeft dit onderzoek geleid tot de identificatie van het eerste gen dat een rol lijkt te spelen bij gewone migraine. Interessant is dat dit gen in een zelfde mechanisme past als de genen die tot nu toe gevonden zijn voor een zeer zeldzame vorm van migraine, familiaire hemiplegische migraine (FHM). Dit gen lijkt het risico op het krijgen van migraine dus te vergroten. De resultaten van deze studie zijn inmiddels gepubliceerd in het vooraanstaande genetische tijdschrift Nature Genetics. Als u ook uw bloed heeft afgestaan voor dit onderzoek willen wij u daarvoor nogmaals hartelijk danken.

Het is nog niet zo dat als een migrainepatiënt nu getest wordt op de aanwezigheid van dit gen dit bewijzend is dat hij/zij migraine heeft of zal krijgen. De gevonden associatie kan wel gebruikt worden om meer inzicht te krijgen in het ontstaansmechanisme van migraine en in de toekomst tot nieuwe behandelingsmogelijkheden.


3. NWO vidi subsidie voor onderzoek naar chronische migraine

Wij zijn trots en blij om u te melden dat De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) onlangs een VIDI subsidie heeft toegekend aan dr. Gisela Terwindt, neuroloog en hoofdpijnspecialist en lid van het onderzoeksmanagement team van LUMINA. Het onderzoek waarvoor zij de subsidie heeft gekregen richt zich met name op de mechanismen, behandeling en gevolgen van chronische migraine. Te frequent gebruik van hoofdpijnmedicatie en depressie spelen hierbij een rol.


4. Migraine en depressie

Velen van u hebben inmiddels een vragenlijst over stemmingsklachten ingevuld. Wij zijn erg blij met de hoge respons op deze vragenlijst. Uit onze eerste analyses blijkt dat een grote groep migrainepatiënten (44%) voldoet aan de criteria van ‘ooit een depressie gehad’. Dit is beduidend meer dan wat wij zien in de Nederlandse bevolking (ongeveer 20%). Dit sterkt ons in de gedachte dat er mogelijk gedeelde genetische factoren zijn die bepaalde personen kwetsbaar maken voor het ontwikkelen van migraine én een depressie. Door middel van genetisch onderzoek in het DNA dat velen van u hebben afgestaan, willen wij deze genetische factoren proberen op te sporen.


5. Biochemie onderzoek

De eerste fase van het biochemisch onderzoek naar migraine loopt op zijn einde. Dit is het onderzoek waarbij bij migraine patiënten en gezonde vrijwilligers een ruggenprik en een MRS onderzoek wordt gedaan. Er wordt gekeken naar verschillende stoffen in de hersenen en het hersenvocht. Momenteel hebben er in totaal al meer dan 200 personen (migraine patiënten en gezonde vrijwilligers) deelgenomen aan het ruggenprik gedeelte van het onderzoek. Daarvoor uiteraard onze hartelijke dank.

Op dit moment worden de eerste uitgebreide biochemische analyses van het hersenvocht uitgevoerd en wachten we met spanning op de resultaten. Deze analyses zijn erg ingewikkeld en nemen helaas veel tijd in beslag.

Op termijn zal de volgende fase van het biochemisch onderzoek starten. We willen in de toekomst graag hersenvocht verzamelen kort voor of tijdens een migraine aanval. Dan is het mogelijk om dat hersenvocht te vergelijken met het hersenvocht van migraine patiënten die buiten een aanval zijn geprikt.


6. Migraine en slaap

Sinds september 2010 loopt een nieuw vragenlijstonderzoek naar de relatie tussen migraine en slaapstoornissen. Dit zijn beide aandoeningen die vaak voorkomen, en met dit nieuwe vragenlijstonderzoek wil het LUMINA onderzoeksteam in kaart brengen in hoeverre deze twee samenhangen. Tot nu toe hebben ruim 2.000 patiënten deelgenomen aan het vragenlijstonderzoek. Als u ook heeft meegedaan, willen u uiteraard hartelijk danken! Heeft u nog niet meegedaan, maar wel interesse? Deze groep patiënten zal op korte termijn van ons een laatste uitnodiging per e-mail ontvangen, waarmee ze de vragenlijst kunnen invullen. We hopen op een zeer grote respons. In een volgende nieuwsbrief zullen we hopelijk meer kunnen melden over de resultaten van dit onderzoek.


7. Nieuwsbrief informatie

Als u de eerdere nieuwsbrieven niet heeft ontvangen, dan kunt u deze bekijken op onze website: www.lumc.nl/hoofdpijn