Oogziekte maculadegeneratie

Centrale sereuze chorioretinopathie (serosa) is één van de meest voorkomende vormen van de oogziekte maculadegeneratie. Bij deze ziekte ontstaat er een vochtophoping onder het netvlies, door lekkage vanuit de bloedvaten onder het netvlies (het vaatvlies). Doordat er beperkte behandelmogelijkheden zijn, kan het vocht onder het netvlies lang blijven bestaan en om die reden leidt serosa vaak tot blijvende schade: het gezichtsvermogen kan steeds verder achteruit gaat. Dit proces gaat langzaam, maar slechtziendheid treedt in een relatief hoog percentage van de patiënten op.

Er is een tot 37 maal (!) verhoogd risico op serosa beschreven bij het gebruik van corticosteroïden, geneesmiddelen met ontstekingsremmende eigenschappen die een brede toepassing hebben in de geneeskunde. Hiernaast is het bekend dat serosa opvallend genoeg vooral voorkomt bij mannen onder de leeftijd van 60 jaar, die over het algemeen professioneel actief zijn. Verder is over de oorzaak van serosa nog heel veel onbekend.

Voor serosa zijn er op dit moment slechts enkele behandelopties, die vaak niet effectief zijn. Dit is ongewenst, omdat de ziekte relatief vaak voorkomt en een blijvende visuele beperking kan veroorzaken. Er is wereldwijd geen overeenstemming over de optimale behandeling voor serosa: de meest voorgeschreven behandelingen zijn laserbehandelingen en medicatie. Vanuit het Leids Universitair Medisch Centrum leidt onze onderzoeksgroep op dit moment twee grote studies, die meer inzicht zullen geven in de optimale behandeling van chronische serosa: laserbehandeling en medicijnbehandeling worden hierin met elkaar vergeleken. Aangezien geen van de huidige behandelingen voor chronische serosa optimaal lijkt, is meer kennis over de ziektemechanismen van serosa noodzakelijk. Dergelijke kennis kan directe aanknopingspunten geven voor de ontwikkeling van nieuwe, effectievere behandelingen.                                                                                                                                                

We hebben de afgelopen 3 jaar een uniek cel model ontwikkeld van bloedvatcellen (endotheelcellen) van het vaatvlies, afkomstig uit recent (minder dan 24 uur geleden) overleden menselijke donoren. Wereldwijd zijn we de eerste groep die onderzoek doet met een dergelijk cel model voor serosa. We hebben aangetoond dat er een duidelijk effect te zien is in de vaatvlies-endotheelcellen, na toediening van corticosteroïden: op deze manier hebben we een link aangetoond tussen het celtype waarin de oorzaak van serosa ligt en de belangrijkste risicofactor voor het ontwikkelen van de ziekte! Dit veelbelovende resultaat toont aan dat we de endotheelcellen betrouwbaar kunnen behandelen met de juiste soorten en de juiste concentraties corticosteroïden. Met deze informatie kunnen we volgende stappen zetten in ons onderzoek, waarbij we gebruik zullen maken van stamcellen van serosapatiënten, die uit huidbiopten te maken zijn. Uit deze stamcellen zullen we vaatvlies-endotheelcellen maken, waardoor we nóg meer te weten zullen komen over de oorzaak en de optimale behandeling van serosa.

In een unieke samenwerking tussen de afdelingen Oogheelkunde, Endocrinologie, Vasculaire Heelkunde, Humane Genetica, Anatomie en Medische Statistiek van het Leids Universitair Medisch Centrum gaan wij aan het werk. Met uw financiële bijdrage kunt u dit onderzoek steunen. Alvast bedankt namens het onderzoeksteam van Camiel Boon!