Leids Universitair Medisch Centrum
inhoudsopgave:

PatiŽntenfolders

 
Home > PatiŽntenzorg > PatiŽnten > PatiŽntenfolders > Graves / primaire hyperthyreoÔdie, Ziekte van
 

Graves / primaire hyperthyreoÔdie, Ziekte van

Deze informatie is opgesteld door de afdeling(en) Endocrinologie


Wat is de ziekte van Graves?

De ziekte van Graves is een ziekte van de schildklier, waarbij ons eigen afweersysteem antilichamen maakt die schildkliercellen stimuleren waardoor een te snel werkende schildklier ontstaat.

Top

Wat is de schildklier en hoe werkt deze?

De schildklier ligt aan de voorzijde van de hals juist onder de adamsappel. De schildklier bestaat uit een linker- en een rechterkwab, die door een brug van schildklierweefsel met elkaar verbonden zijn. De schildklier maakt de schildklierhormonen T4 (dat is thyroxine) en in mindere mate ook T3 (dat is tri-jodothyronine), die in de bloedbaan uitgescheiden worden. Met het bloed worden T4 en T3 vervoerd naar de weefsels. Hoeveel schildklierhormoon er geproduceerd moet worden, regelt de schildklier in nauwe samenspraak met de hypofyse, een klein hormoonproducerend orgaan in de hersenen. Als de schildklier te veel schildklierhormoon maakt, reageert de hypofyse hierop met een verlaging van de afgifte van TSH (thyreoid / schildklier stimulerend hormoon).

Schildklierhormoon oefent zijn werking uit op alle lichaamscellen en heeft met name effecten op de stofwisseling en op het hartritme. Tijdens de zwangerschap is schildklierhormoon onder andere van belang voor de hersenontwikkeling van het kind.

Top

Wat veroorzaakt de ziekte van Graves? 

De oorzaak is een autoimmuun ziekte, dat wil zeggen een aandoening, waarbij ons eigen afweersysteem schildklierstimulerende antilichamen (TSI, thyreoid stimulerende immuunglobulines) maakt, waardoor de schildklier te snel gaat werken. Deze antilichamen geven bij ~10% van de patiŽnten ook een ontstekingsreactie van de ogen. PatiŽnten die roken lopen een verhoogd risico op oogklachten. Waarom ons lichaam deze antistoffen maakt is niet duidelijk. Het is wel bekend dat het vaker voorkomt bij mensen met een bepaalde erfelijke aanleg en met andere auto-immuunziekten in de familie. De ziekte van Graves is een veel voorkomende ziekte, die vooral volwassen vrouwen voorkomt.

Top

Verschijnselen van de ziekte van Graves

De verschijnselen van de ziekte van Graves ontstaan doordat de schildklier te veel schildklierhormoon produceert. Er ontstaan klachten, waarvan de ernst afhangt van de mate van overactiviteit van de schildklier en de snelheid waarmee de hyperthyreoidie is ontstaan. Klachten die kunnen ontstaan als gevolg van de verhoogde hoeveelheid schildklierhormoon in het bloed zijn vermoeidheid, vermagering, hartkloppingen, nervositeit en prikkelbaarheid, warmte-intolerantie, overmatig zweten, diarree, menstruatiestoornissen, spierzwakte, gewrichtsklachten. Verder kunnen er lokale klachten ontstaan door vergroting van de schildklier (struma). Ook kunnen er, als gevolg van ontsteking van de ogen, oogklachten optreden. Typische klachten hierbij zijn het gevoel dat er zand in de ogen zit, zonlichtovergevoeligheid, zwelling van oogleden, tranen, roodheid, pijn, dubbelzien, en soms uitpuilen van de ogen. 

Top

Hoe wordt de ziekte van Graves gediagnostiseerd?

Naar aanleiding van uw klachten en de bevindingen bij lichamelijk onderzoek zal er bij de arts een verdenking ontstaan op de ziekte van Graves. Aanvullend bloedonderzoek (bepaling van vrijT4, TSH, en antilichamen tegen de schildklier, anti-TPO en TSI), zal de diagnose verwerpen danwel bevestigen. Door het doen van meerdere bepalingen kan de arts zien of de hyperthyreoidie het gevolg is van de ziekte van Graves (verhoogd vrijT4, verlaagd TSH, TSI-antistoffen). Verder zal de arts vaak een schildklierscan (dit is een scan waarbij een geringe, veilige hoeveelheid van een radioactieve stof wordt toegediend om de schildklier af te beelden) laten maken om andere oorzaken van een te snel werkende schildklier uit te sluiten en de diagnose "ziekte van Graves" te bevestigen.

Top

Hoe wordt de ziekte van Graves behandeld?

Behandeling van de schildklierziekte van Graves vindt plaats door tabletten voor te schrijven die de schildklierhormoonaan-maak blokkeren (strumazol). Zodra in het bloed blijkt dat dit goed gelukt is (meestal na ongeveer 6 weken), zal de arts naast strumazol ook schildklierhormoon voorschrijven (levothyroxine, thyrax), omdat alleen doorgaan met strumazol zal leiden tot te weinig schildklierhormoon in het bloed (hypothyreoidie). Het is belangrijk thyrax 's morgens op een lege maag een half uur voor het ontbijt met wat water in te nemen. Bij het voorschrijven van de dosis wordt door uw behandelend arts ook gekeken naar uw persoonlijke situatie, zoals bijvoorbeeld het gebruik van bijkomende medicijnen. Gezien gelijktijdige inname van melk of ijzertabletten de opname van schildklierhormoon vermindert, moet men dit voorkomen. Strumazol kunt u innemen wanneer u wilt. Belangrijk om te weten is dat het gebruik van strumazol soms leidt tot een zeer zeldzame (risico<0.1%), maar potentieel zeer gevaarlijke bijwerking, agranulocytose genoemd. Dit houdt in dat het beenmerg onvoldoende witte bloedli-chaampjes maakt, met als gevolg een ver-hoogd risico op ernstige infecties. Meestal presenteert agranulocytose zich als koorts en keelpijn. Bij dergelijke klachten is het dan ook verstandig onmiddellijk contact op te nemen met uw behandelend arts. Verder kan als gevolg van het gebruik van strumazol een overgevoeligheidsreactie ontstaan, die zich meestal uit als jeukende huiduitslag.

De behandeling met strumazol en thyrax wordt gedurende 1 jaar voortgezet en daarna geheel gestopt. Alleen in geval van bijkomende oogziekte (zie onder) wordt langer doorgegaan met de medicijnen. De kans dat de ziekte van Graves na het stoppen van de medicijnen genezen is bedraagt ongeveer 50-60%, de kans op het terugkomen van de ziekte ongeveer 40-50%. Als de ziekte van Graves terugkomt, wordt er in principe overgegaan tot definitieve therapie in de zin van behandeling middels toediening van radioactief jodium. Als alternatief bestaat er een operatieve behandeling. Meestal is ťťn behandeling met radioactief jodium voldoende, soms is nog een tweede behandeling nodig. Na behandeling met radioactief jodium is de kans op het ontstaan van een te traag werkende schildklier (hypothyreoidie) ongeveer 50% na 5 jaar (levenslang: 80%). In dat geval dient levenslange behandeling met schildklierhormoon (thyrax) plaats te vinden. 

Behandeling van de oogziekte van Graves vindt plaats door de oogarts. Bij geringe oogziekte zal in het algemeen volstaan worden met het voorschrijven van oog-druppels en oogzalf, naast het advies het evt. roken te staken en bij daglicht een zon-nebril te dragen. Bij ernstigere oogziekte zal de behandeling bestaan uit behandeling met medicijnen, bestraling of een operatie. Uw oogarts zal u hierover nader inlichten.

Als u rookt, is het belangrijk hiermee te stoppen.

Ziekte van Graves en zwangerschap-(swens): als u de ziekte van Graves heeft en zwanger wilt worden, bespreek dit dan ruim tevoren met uw arts, zodat die samen met u de meest geschikte therapie kan kiezen. Bent u reeds afdoende behandeld voor de ziekte van Graves in het verleden, en wilt u zwanger worden of bent u reeds zwanger, laat dan bij voorkeur tevoren of meteen als u weet dat u zwanger bent, de schildklierfunktie en TSI-antistoffen bepalen. Antistoffen kunnen namelijk ook als u afdoende behandeld bent in het bloed aanwezig blijven, en kunnen eventueel effecten uitoefenen op de schildklier van het ongeboren kind.

Top

PatiŽntenbelangenverenigingen

Top

Contactinformatie

Leids Universitair Medisch Centrum
Polikliniek Endocrinologie 


januari 2011

Top



SNEL NAAR


 Spoedeisende zorg buiten kantooruren

Ga naar het LUMC Patientportaal

Kaartje sturen naar een patiënt van het LUMC