Oncogenetica

Beschrijving van het thema

Het oncogenetica onderzoek van het LUMC is momenteel georganiseerd in verscheidene samenwerkingsverbanden waarbij enerzijds de aandacht ligt op erfelijke vormen van kanker (kiembaangenetica), anderzijds niet-erfelijke vormen van kanker (somatische genetica). Deze twee lijnen raken echter steeds meer vervlochten omdat het steeds duidelijker wordt dat overerfbare factoren van invloed zijn op verworven eigenschappen van de tumor. Een belangrijke belofte van de genetica op dit moment is dat het in staat zal zijn individuen te identificeren die een verhoogd tot sterk verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van bepaalde aandoeningen. De grote vraag is echter wat de impact hiervan zal zijn op de behandeling en preventie van ziekten, en of dit kostenbesparend zal werken in de gezondheidszorg. In het LUMC bestaat er een goede mogelijkheid dit te onderzoeken voor enkele vormen van kanker waarvoor al veel klinische en fundamentele expertise is opgebouwd: borst-, darm- en eierstokkanker, bot- en weke delen tumoren, endocriene tumoren, en melanomen. In deze themagroep wordt deze vraag benaderd met de erfelijke tumoren als focus, met dien verstande dat, gezien de genoemde wisselwerking tussen erfelijke en niet-erfelijke tumoren, het onderzoek aan de laatste categorie hierbij een essentieel onderdeel is en blijft.

Doelstellingen van de themagroep

• Het identificeren (op de meest efficiënte wijze) van individuen die een verhoogde kans op genoemde vormen van kanker hebben
• De optimale screeningmethode en behandeling voor deze groep bepalen.
• Onderzoeken of dit inderdaad leidt tot vroeg-detectie dan wel preventie, en of dit zich vertaald in een verlaagde mortaliteit.

Patiënten met erfelijke vormen van kanker vertegenwoordigen een speciale categorie in termen van screening, behandeling en psycho-sociale ondersteuning. Echter, kennis verkregen in deze setting kan worden geëxtrapoleerd naar inzicht in het ontstaan en behandeling van niet-erfelijke pendanten. Erfelijke tumoren vormen op die manier dus ook een strategische keuze in het onderzoek, die bovendien de belangrijkste klinische verrichting van de Klinische Genetica vertegenwoordigen, met jaarlijks bijna 900 nieuwe aanvragen voor erfelijkheidsvoorlichting (45 procent van het totaal aan verrichtingen).

Programma voor de komende periode

Oncogenetica behelst een combinatie van fundamenteel onderzoek, translationeel onderzoek en klinisch wetenschappelijk onderzoek op een aantal kerngebieden. Deze kerngebieden omvatten:

• Identificatie van genetische factoren betrokken bij het ontstaan van kanker.
• Identificatie van moleculaire mechanismen betrokken bij het ontstaan van kanker.
• Onderzoek aan biomarkers als voorspeller op het risico op het ontstaan van kanker, en respons op therapie.

Algemene activiteiten binnen de themagroep

Vrijwel alle, bij dit voorstel betrokken deelnemers hebben reeds langlopende onderzoekslijnen op dit terrein, die ook vrijwel allemaal zijn ondergebracht in verschillende LUMC-projecten. Om de samenwerking tussen de deelnemende partijen in de themagroep te faciliteren vinden er wekelijks werkbesprekingen plaats op de afdeling Pathologie, gestructureerd onder de titel ‘Moleculaire Tumor Genetica’ (MTG).

Nadat het LUMC zich duidelijk had uitgesproken voor regenerative medicine is veel energie gestoken in een betere positionering in het nationale veld. Deze inspanningen hebben geleid tot actieve deelname van het LUMC in enkele grootschalige subsidieprogramma’s op het gebied van regenerative medicine, waaronder het programma Biomedical Materials, het Smartmix programma en het CTMM programma. Het LUMC is tevens nauw betrokken bij het DutchForm Regenerative Medicine, hetgeen een samenwerkingsverband behelst tussen kennisinstellingen en bedrijven om gemeenschappelijke aanvragen te doen. Het LUMC participeert ook in de werkgroep Regenerative Medicine binnen de KNAW. De komende jaren zal gepoogd worden het onderzoek binnen het LUMC verder te integreren en gezamenlijk te participeren in grote initiatieven, waaronder Smartmix, CTMM en BMM.

Toekomstscenario’s

De aansluiting tussen het fundamentele stamcelonderzoek en het celbiologisch en toegepaste onderzoek zal verder worden versterkt door intensivering van de samenwerking tussen fundamentele onderzoekers in Divisie II en Divisie IV en V. De virale vector-RNA-interferentietechnologie zal een belangrijke rol spelen bij het onderzoek naar specifieke genen die bij proliferatie en differentiatie van stamcellen een rol spelen. Deze technieken zullen ook worden ingezet om samen met het Technologie Platform Molecular Imaging geavanceerde imagingtechnieken verder te ontwikkelen ten behoeve van het dierexperimentele en later ook het klinische onderzoek.

Participanten

Management team

Prof. dr. P. Devilee, prof. dr. R. Willemze, prof. dr. R.A.E.M. Tollenaar, prof. dr. M.H. Breuning

Deelnemende afdelingen

Divisie 1
Afd. Heelkunde/Chirurgische Oncologie: prof. dr. R.A.E.M. Tollenaar, prof. dr. C.J. van de Velde

Divisie 2
Afd. Endocrinologie: Prof. dr. J.A. Romijn
Afd. Maag-, Darm-, Leverziekten: dr. H.F.A. Vasen, prof. dr D.W. Hommes

Divisie 3
Afd. Huidziekten: prof. dr. R Willemze, dr. N.A. Gruis, dr. C.P. Tensen
Afd. Keel-, Neus-, Oorheelkunde: dr. A.G.L. van der Meij, dr. J. Jansen
Afd. Pathologie: prof. dr. J. Morreau, prof. dr. P.C.W. Hogendoorn, prof. dr. P. Devilee, prof. dr. G.J. Fleuren

Divisie 5
Afd. Humane Genetica: prof. dr. P. Devilee, prof. dr. G.J. van Ommen
Afd. Klinische Genetica: dr. C.J. van Asperen, prof. dr. E. Bakker, prof. dr. M.H. Breuning