Informatie over clusterhoofdpijn

In dit hoofdstuk kunt u lezen over de achtergronden van hoofdpijn en clusterhoofdpijn.

Hoofdpijn

Hoofdpijn is een van de meest voorkomende klachten in de neurologische en huisartsen praktijk. De belangrijkste vormen van hoofdpijn zijn migraine, clusterhoofdpijn, spanningshoofdpijn, medicatieafhankelijke hoofdpijn en verschillende vormen van aangezichtspijn.
De kennis over de oorzaken, diagnostiek en behandeling van de diverse vormen van hoofdpijn is de afgelopen jaren aanmerkelijk toegenomen. Toch is er nog verder onderzoek nodig om te achterhalen hoe aanvallen ontstaan en hoe ze voorkomen kunnen worden.
Daarnaast bestaat er nog geen biologische diagnostische test (zoals een bepaalde bloedwaarde) om vast te stellen of iemand migraine, clusterhoofdpijn of een andere vorm van hoofdpijn heeft. 

Clusterhoofdpijn

Clusterhoofdpijn is een relatief zeldzame (ongeveer 0,1 procent van de bevolking), maar buitengewoon ernstige vorm van aanvalsgewijze hoofdpijn. Vroeger werd clusterhoofdpijn ook wel Hortonse neuralgie genoemd, hetgeen echter verwarring veroorzaakte met trigeminus-neuralgie. Die term is dus verlaten.
Clusterhoofdpijn komt vaker voor bij mannen maar ook vrouwen kunnen het hebben. In Nederland zijn ongeveer 17.000 patiënten met clusterhoofdpijn. Al is clusterhoofdpijn -- zeker in vergelijking met de meer dan 2,5 miljoen patiënten met migraine -- zeldzaam, het is voor de individuele patiënt van het grootste belang om de ziekte vroegtijdig te herkennen.
Clusterhoofdpijn kan zich op verschillende manieren manifesteren. In de meest typische vorm wordt clusterhoofdpijn gekenmerkt door:

• Aanvallen van hoofdpijn die een duur hebben tussen 15 minuten en 3 uur
• Heftige, eenzijdige hoofdpijn rond het oog of de slaap
• De aanvallen komen om de dag tot acht keer per dag
• Bijverschijnselen zoals:
  • rood en/of tranend oog aan dezelfde kant als de hoofdpijn
  • een verstopte neus of loopneus aan dezelfde kant als de hoofdpijn
  • opgezwollen oog aan dezelfde kant als de pijn
  • zweten van voorhoofd en of gelaat aan dezelfde kant van de pijn
  • een gevoel van rusteloosheid/bewegingsdrang

Verkeerde diagnose

Als clusterhoofdpijn herkend wordt, zijn de aanvallen in verreweg de meeste gevallen goed te voorkomen, of adequaat te bestrijden. Helaas blijkt het herkennen van de verschijnselen het grootste probleem. Mede omdat clusterhoofdpijn zo zeldzaam is (vele huisartsen zullen nooit, of maximaal één patiënt met clusterhoofdpijn in hun praktijk zien) kan het jaren duren voordat de ziekte herkend wordt. Niet zelden wordt de diagnose migraine of atypische aangezichtspijn gesteld, hetgeen meestal leidt tot een verkeerde, niet-werkzame behandeling.